349 



van een waarnemend subject. Maar wat bekreunt een maté^ 

 rialist zich om melaphysisclie spilsviudigheden? Die zijn voor 

 zijn gezond en onverdorven verstand niet berekend. Metaphysi- 

 sche bespiegelingen en betoogen zijn bestemd om besjiot, niet 

 om bestudeerd te worden. Transcendentale kennistbeorie.? 

 Onzin ! Reeds de naam alleen doet den materialistiscb gezinden 

 empirist aan het gekkenhuis denken. Wat zich niet met alle- 

 daagsche woorden laat uitdrukken, is voor hem eenvoudig 

 kwakzalverij. Hij heeft geen «goocbeltermen" of bespiegelende 

 finesses noodig, om achter de waarheid te komen. Wat hij 

 7iiet zien of grijpen kan, hestaat niet voor hem, — allhans zoo 

 verbeehlt bij zich , want in de voortreffelijkheid zijner eiijene 

 «hersenfunctiën" stelt hij een inconsequent maar onwrikbaar 

 vertrouwen. Wat er onmiskenbaar voorhanden is, dat is ^/o/*; 

 de geest is eene buitenissigheid, een afgedaan vooroordeel. De 

 echte materialist vindt alle wereldraadsels even eenvoudig en 

 doorzichtig , als in waarheid zijn eigen bevattingsvermogen eng en 

 stomp is. Hij is de Jan Rap in het rijk der wetenschap. De 

 voorwerpen zijner waarneming houdt bij , niet voor binnen den 

 bewuslen geest gelegen spiegelbeelden of liever symbolen eener 

 raadselachtige werkelijkheid daar buiten, maar kortweg voor de 

 dingen zelve, ongeveer zooals de domme boer, bij het zien door 

 den kijker eener sterrewacht, er niets van beseft, dat bij slechts 

 beelden aanschouwt die zich èmwe/i den kijker in het brandpunt 

 van het objectief bevinden, maar zich verbeeldt rechtstreeks 

 de dingen buiten den kijker waar te nemen. Op zulk een 

 standpunt heeft het er iets van, alsof de waarnemer onzichtbare 

 voelhorens naar de dingen uitsteekt , om die met zijn bewust- 

 zijn te omspannen, evenals een poliep dat zijnen buit doet met 

 zijne vangarmen. Kortom, een echte, onvervalschte stofjesman 

 kent geen onderscheid tusschen dingen en objecten of voorwerpen 

 van waarneming; zijn hoofddogma bestaat juist in de stelling dat 

 stoffelijke dingen of lichamen het eenige zijn, wat ons door de 

 ervaring als met zekerheid bestaande wordt betuigd , en dat het 



