3B9 



op de gele vlek (»macula kitea") , de plaats van het duide- 

 lijkste zien. 



Voor den materialist en onnadenkenden empirist is waar- 

 neembaarheid en werkelijkheid één. Nn hebben wij , in ver- 

 band met de organische afstammingsleer , in te zien dat onze 

 zintuigen het gevolg zijn eener onafzienbare ontwikkelingsreeks, 

 zoodat het alleen daarom reeds eene grondelooze bewering 

 moet heeten, wanneer men aanneemt dat in de menschelijke 

 zintuigen alle werkelijkheid waarneembaar is geworden, en 

 er dus voor het menschelijk verstand niets «bovenzinnelijks" 

 bestaat. Deze onderstelling is niet eens houdbaar op het stand- 

 punt der alledaagsche physica, die ons leeren kan dat onze 

 vatbaarheid voor bewuste waarneming volstrekt niet samen- 

 valt met alle denkbare functiën der kosmische kracht. Wer- 

 kelijkheid en waarneembaarheid zijn ook van die zijde be- 

 schouwd geen verwisselbare begrippen. Ter verduidelijking 

 dezer waarheid denken men zich een ijzeren staaf, opgehangen 

 in eene duistere kamer. Deze staaf zal op onze tastzeimwen 

 kunnen influeeren bij eene nadering tot op den geringen af- 

 stand die voor het alledaagsch bewustzijn met onmiddellijke 

 aanraking te zamenvalt, op onze ^eAoorzenuwen zal zij uit de 

 verte kunnen werken, zoodra zij in eene trilling geraakt van 

 52 tot 36.000 bewegingen in de secunde ; wat tusschen 36,000 

 en 18.000.000 trillingen per secunde ligt, roept in onze waar- 

 neming geene objectsqualificatie te voorschijn. Bij de 18.000.000 

 trillingen begint weder hare werking uit de verte een distinct 

 correlaat in onze bewustheid te verkrijgen; van uit de plaats 

 waar de laatste schrille toon was weggestorven , verbreidt zich 

 stralende warmte , die door de huidzemiwen wordt opgenomen 

 en centripetaal tot bewustzijn gebracht. Bij voortschrijdende 

 versnelling wordt het nu allengs de taak van het oog om op 

 zijne beurt te reageeren. Terwijl thans de warmte daalt en 

 ten slotte geheel verdwijnt, wordt de aanvankelijk donkerrood 

 gloeiende staaf opvolgend geel, groen, blauw en paars , d. w. z. 

 de kleuren van het spectrum worden doorloppen, tot bij het 



