560 



violet het oog ophoudt te reageereii, ofschoon de vibratie ver- 

 sneUiiig door kan gaan, zooals uit de chemische werking der 

 buiten het violet liggende stralen bij ondervinding gebleken 

 is. Het vsrordt weder nacht, wanneer de gedachte staaf 

 eene trillingssnelheid heeft bereikt van + 800 billioen in 

 de seconde. (*) Reeds Fresnel (1788—1827) heeft in der tijd 

 uitgerekend, dat voor het uiterste rood het aantal trillingen 

 458 millioen maal millioen bedraagt , en voor het violet 727 

 millioen maal millioen. 



Zonneklaar blijkt uit het hier medegedeelde verduidelijkings- 

 exempel op welke hoofduitkomst physische onderzoekingen 

 uitloopen. De qualitatieve verschillen , die wij den voorwerpen 

 buiten ons toeschrijven, correspondeeren met eene werkelijk- 

 heid die alleen door de arithmetische verhoudingen harer 

 dynamische functies gedifferentieerd is. Onze zielebeelden alleen 

 onderscheiden zich van elkander door hunne hoedanigheden: 

 het reageeren onzer zintuigen heeft plaats op van buiten ko- 

 mende invloeden , die alleen in mathematisch opzicht te onder- 

 scheiden zijn. De zoogenoemde eigenschappen der stoffelijke 

 dingen zijn bij slot van rekening zuiver subjectieve reageer- 

 wijzen van ons organisme. Wat wij in streng empirischen 

 zin door onze zintuigen vernemen aangaande de hoedanigheden 

 eener onderstelde stoffelijke wereld, die onafhankelijk van 

 ons bewustzijn zoude bestaan, is in den letterlijken zin des 

 woords — niets. Op het standpunt der meest nuchtere na- 

 tuurwetenschap zijn mathematische verschillen, quantitatief- 

 dynamische scala's van werkingsintensiteit het eenige wat 

 wij van de » dingen" overhouden: wij zijn zoodoende op 

 merkwaardige wijze teruggeworpen naar het standpunt van 

 Pythagoras (± 1325 v, Chr.), volgens wien de getallen het 

 wezen aller dingen uitmaakten. P) Alle qualiteit is ideëel, 



('] Ik ontleen bovenstaand, door Dove gegeven, verduidelijkingsexempel 

 aan een geschrilt van Dr. Carl du Prel: ^die Planetenbewohncr und die 

 Nebularhypolhese', Lpz. 1880, blz. 116—117. 



(«) Ot yao nu6ayó^>£iot ^tim<Jït Ta ovra y:<ff«v stvat twv a^e9^wv. 



Aristot. Melaph. A. 6. 



