367 



en dat uit niets niets worden kan ? (i) Waaruit wellen die intuï- 

 tieve inzichten op; uit eene geestelijke en levende , dan wel uit 

 eene blinde en doode zelfstandigheid ? Het gewicht dezer vraag 

 wordt er niet door verminderd, dat dergelijke axioniata geene 

 aangeborene begrippen zijn in den ouden zin des woords. 

 »Mr. Locke's quibbles ibunded on the word winnte were early 

 «reniarked bij Lord Shaftesbury (1671 — 1713). hnate in a 

 «word he poorly plays upon ; the right word , though lessused, 

 »is connatural , for what has birth or the progess of the foetus 

 »out of the wonib to do in this case? The question is not 

 «about the time the ideas enlered, or the momenl that one 

 »body came out of the other, hut whether the constitution of 

 «man be such, that being adult or grown up atsuchorsuch 

 «a time, sooner or later (no matter when) certain ideas will 

 »not infallibly, inevitably, necessarily spring up in him," (^) 

 Het ontstaan nu van dergelijke intuïtieve concepties geeft te 

 denken. 



Lange beweert, dat het causaliteitshegrip in ns ontwikkeld 

 is en in onze organisatie wortelt, en dat het uit dien hoofde 

 vóór alle ervaring in aanleir bestaat; (hit het juist daarom op 

 het gebied der ervaring' onbeperkte geldigheid bezit, maar aan 

 gene zijde daarvan hoegenaamd geen eheteekenis heeft. (^) Deze 

 schrijver ziet hier voorbij , dat wanneer hij op deze wijze de 

 reëele oorzaak opgeefl voor de subjectieve geldigheid der wet 

 van oorzaak en gevolg (*) , hij haar eene objeclieve beteekenis 



(1) ^Y}^ó'/.ptrog ^Yj^s-j h. rov ^.n ovzog yr/vsaOcct /.ccl sig to ^h o-j 

 (f)dsip£(Tda.t (pmiv. DioG. Laert. IX 44. — Nullam rem e nilo gigni divinilus 

 inquam Lucretus i 150. 



(2) DüGALD Stewart [1753-1828], ^Letterx lo a Student at the Uni- 

 versity". N°. VIII. 



(3) FniEDRiCH Albert Lange, * Geschichte des Malerialismus", 2^ uilgai\e 

 2« deel (1875), blz. 45. 



(*^ 'Avay/atov Travra rcc yr/vó|y.£va ^tcf. nva. uhtav yr^jerrdai. PlaTO, 

 Phileb. p. 240. — 'ETTto-rao-öat olóyLzBa iy.'xaxov ocTzlMg , órav tvïv ratziait 

 olóiJ.eOoc ytyvcócx.civ ^l Yt-j zo rcpccyiJLcc èariv , ozi ky.zivo\> ctlria. èaziv , v.a\ pih 

 hjSéyzGBo(.i zoïizo cCkloog elvciL . Aristoteles, Anal. Post. I. 2. — Móltaroi. 



