400 



leii alle rechtstreeksche betrekking lot elkander slaan en toch 

 van hunne slof niet mogen gescheiden worden , zoo vloeit daar- 

 uit voort: ten eerste, dat de sloffen A en B ten gevolge van 

 de aantrekking der beiderzijdsche krachten elkander naderen, 

 terwijl de kracht van ieder atoom van hare stof gescheiden 

 wordt; en ten tweede, dat het de stof moet zijn, die weder 

 hare achterblijvende kracht noodzaakt , om met haar van plaats 

 te veranderen. Alzoo : de kracht A beweegt de slof B; de slof 

 B beweegt de kracht B ; de kracht B beweegt de stof A , de stof A 

 beweegt de kracht A, Wij staan hier voor twee ongerijmdheden 

 tegelijk: de werking der kracht op iels ongelijkslachtigs, en de 

 activiteit der als inert gedachte slof. Is de stof actief, dan 

 is zij zelve weder kracht, en lossen zich de factoren van een 

 aanlrekkings- of afstootingsproces ook langs dezen weg geheel 

 in krachten of psychische entiteiten op. 



Hoe verder de kracht aan de slof rjebonden kan wezen , wal 

 eene lievelingsuildrukking is van »krachl-en-slof"-felingen 

 is wel beschouwd in het geheel niet in te zien. Ook zoude 

 hel moeilijk vallen, de volgende vraag te beantwoorden : Moei 

 men zich de kracht denken als aan hel middelpunt van hel 

 stoffelijk atoom gebonden , dan wel is zij over deszelfs geheele 

 stof gelijkmatig verdeeld? Want een stoffelijk atoom moet 

 toch eene zekere grootte hebben. De eerste onderstelling ont- 

 gaat de zwarigheden, die met de andere verbonden zijn, doch 

 dan is de kracht eigenlijk niet meer aan de stof gebonden 

 maar aan een mathematisch punt, dal toch onmogelijk stoffelijk 

 kan wezen, en dat alleen loevaUig met hel middelpunt van 

 een stofkogelljen te zamen valt ; dan is het werken der slof 

 op de plaatsvcrandering der kracht al heelemaal niet te be- 

 grijpen, en moet veeleer hel stofkogelljen een vijfde rad aan 

 den wagen heelen, daar alleen hel punt, als zijn ideëel cen- 

 trum , in aanmerking komt. Bij de tweede onderstelling echter 

 zijn de moeilijkheden nog veel grooler, want dan werkt im- 

 mers uil ieder punt van het stoffelijk atoom een gedeelte der 

 kracht, en elk dier punten bevindt zich op een anderen af- 



