411 



geneigd beide krachten te scheiden, en de aantrekking alleen 

 aan de zoogenoemd ponderabele, de afstooting aan de impon- 

 derable of aether-atomen toe te schrijven. (^) 



Massa's en massa-atomen trekken elkander aan in omgekeerd 

 quadratische verhouding van den afstand ; aether en aether- 

 atomen stooten elkaar af in omgekeerde reden van minstens 

 de derde, waarschijnlijk echter eene hoogere macht. Naar 

 het oordeel van Briot {Leerboe/c der mech. Warmtetheorié) 

 moet zelfs de bedoelde macht hooger dan de vierde zijn, zul- 

 len de transversale lichttrillingen zich in het medium van den 

 aether kunnen voortplanten. Volgens dezen geleerde blijkt uit 

 de voortplantingswetten van het licht in dubbel brekende mediums 

 alsmede uit de afwezigheid der dispersie in de ledige ruimte , dat 

 het waarschijnlijk de zesde macht van den afstand is, waarmede de 

 afstooting der aetheratomen omgekeerd evenredig moet worden 

 geacht (Aangeh. door Hartmann in de Ph. v. h. 0., 2' dl. blz. 

 100, 9« uitg.) 



In onze hypothese heeft het aetheratoom evenveel recht van 

 bestaan als het massa-atoom. Bestonden er geene aetherato- 

 men rondomen binnen iedere lichaamsmolekel, — ook binnen de 

 chemische verbindingen ervan, — dan moesten alle massa-atomen 

 op één punt te zamenschieten. In verband met het onderscheid 

 in de toe- en afneming der werkingsintensiteit tusschen massa- 

 en aetheratomen , stooten deze elkander waarschijnlijk af op 

 moleculaire afstanden, maar trekken elkaar op grootere af- 

 standen aan. Op een gegeven afstand wordt de afstooting 

 van het aetheratoom tegenover het massa-atoom gelijk aan de 

 aantrekking van dit laatste op het aetheratoom. Dit evenwicht 

 ontstaat door de gradueele afneming der repulsie en de overeen- 



(*) Anders nog Kant in zijne Monadologia Physica (17^6): «Quodlibet 

 corporis elementum sive monas non solum est in spatio sed et implet spa- 

 tium, salva nihilominus ipsius simplicitate. Monas spatiolum pracsentiae 

 suac definit, non pluralitate partium suarum substanlialium, sed sphaera 

 activitatis, quae externas utrinque sibi praesentes arcet ab ulteriori ad se 

 invieem appropinquatione. Adest alia pariter insita attractionis vis, cum 

 irapenetrabilitate conjunctim limitem definiens extensionis." 



27 



