415 



chemisch samengestelde lichamen; deze lol de malerieele 

 lichamen zelve. De materie is een complex van atomistische krach- 

 ten in een zekeren toestand van evenwicht. 



Wanneer wij het gemeenzame snijpunt van alle richtingslijnen 

 eener dynamide, het middelpunt der werkingsspheer , als de plaats 

 of den zetel der als substantieele potentie op te vatten kracht 

 beschouwen, dan is dit omdat hel natuurlijk de makkelijkste 

 wijze van voorstellen blijft. Kritisch geproken echter lijdt het 

 geen twijfel , dat dit eene zinnelijke en onphilosophische ziens- 

 wijze moet heeten. Met hetzelfde, ja met veel meer rechl, 

 mogen wij beweren dal de plaats van iedere dynamide of in- 

 dividueele kracht samenvalt met hare werkingsspheer, d. w. z. 

 met het wereldruim, waarin dan alle kracht niet naast maar 

 in elkaar zoude bestaan. Volgens Drossbach (»w6er £'rA;ewi/we.?" 

 1869) vult ieder atoom van uit zijn middelpunl de geheele 

 oneindige ruimte, en staat het tol alle andere in eene ver- 

 houding van onderlinge doordringing. Is dit zoo , — en de 

 dynamische wereldopvatting maakt deze gevolgtrekking onvermij- 

 delijk — dan hebben wij de zaak zoo op te vallen , dat de 

 krachten alleen daardoor van elkander verschillen, en alleen 

 daardoor voor onze aanschouwing hel naast elkander in de ruimte 

 doen ontstaan, dat hunne werkingsrichtingen en werkingsin- 

 tensiteit regelmatige ideëele betrekkingen op verschillende be- 

 weeglijke en imaginaire middelpunten hebben. Bij deze ziens- 

 wijze vervalt in hoogslen aanleg niet alleen alle beweging van 

 stoffelijke conlinua of dingen , maar wordt ook hel begrip van 

 werking uit de verte irrelevant: de krachten werken dan in- 

 derdaad waar zij zijn. De zoogenoemde toenadering tusschen 

 twee massa-atomen bestaat dan in waarheid alleen in eene 

 zoodanige wijziging van richtingslijnen en intensiteit der krachts- 

 uitingen, dat de denkbeeldige geometrische punten, waarop 

 de richtingen en de wel der sterkteverandering overeenkomstig 

 den afstand idealiter betrekking hebben , elkander schijnen 

 genaderd Ie zijn. 



üe groote beteekenis der moderne atoomtheorie ligt niet 



