4^1 



eeiie ladder, op deductieve wijze tot het bijzondere en concrete 

 wederom moet kunnen afdalen. 



Daar de kracht slechts een pseudo-materialistisch verklarings- 

 beginsel kan heeten , en in waarheid een geheel spirituahstisch 

 begrip is, zoo zoude eene consequente stofjesleer , welke echter 

 in dezen vorm nog zelden in ernst is opgesteld , in de eerste 

 plaats het bestaan van iets zoo bovenzinnelijks als de kracht, 

 hebben te loochenen. De beweging, in waarheid een begrip 

 van geheel subjectieven en betrekkelijken aard , zoude men dan 

 hebben voor te stellen als absoluut en van laatste instantie, 

 iets dat voor geene verklaring vatbaar is noch ook daaraan 

 behoefte heeft, kortom als eene eeuwige en oorspronkelijke 

 eigenschap der «stof. Om bijv. de aantrekkingskracht weg 

 te redeneeren , zoude men dan zijne toevlucht hebben te nemen 

 tot theorieën als die van Lesage (1724 — 1805) uit Genève. 

 Deze geleerde verkondigde in zijn geschrift y>Lucrèce Newlonien'' 

 en in zijn » Traite de Physique Mécanique'^ de consquent materialis- 

 tische leer, dat de onderlinge gravitatie der lichamen veroorzaakt 

 wordt door den stoot van stroomen van stofjes (»le fluide 

 gravifique"), die zich in alle richtingen met verbazende snel- 

 heid door de ruimte, die groote stofjeskast der materialisten, 

 zonder grond of oorzaak voortbewegen. Een lichaam , dat zich in 

 eene vrije ruimte alleen bevond, en blootgesteld was aan de 

 botsingen der gedachte corpuscula, zoude in alle richtingen heen 

 en weder geslagen worden , maar omdat het dan over het ge- 

 heel evenveel stooten aan de eene als aan de andere zijde zoude 

 ontvangen, konde het in dit geval geene merkbare snelheid 

 verkrijgen. Maar zijn er twee lichamen aanwezig in de ruimte , 

 dan zal elk hunner het andere beschutten tegen een zeker ge- 

 deelte van het corpusculair bombardement, zoodat een geringer 

 aantal stofjes elk der beide lichamen treft aan die zijde , welke 

 zich het dichtst bij het ander bevindt, terwijl het aantal stofjes, 

 waardoor ze in andere richtingen worden geraakt, gelijk blijft. 

 Ieder lichaam wordt dus naar een ander heengedreven door de 



