435 



niet. Doch aan den alledaagschen schijn hehheii wij ons in 

 dezen niet te storen; bestaat niet veeleer alle wetenschap in 

 eene onthulling van den schijn als zoodanig? Logisch genomen is 

 eene absoUiul spirituaUstische opvatting der Natuur volkomen 

 gerechtvaardigd. Ik zeli', d. i. het menschelijk groothersen- 

 hewustzijn , hen uit den algemeenen moederhodem der Natuur 

 opgedoken ; ik mag dus mijzelven als een specimen beschouwen 

 van het wezen dat ook aan de andere verschijnselen ten grond- 

 slag ligt. Nu gaat principieel gesproken de inhoud van het 

 zelfbewustzijn geheel op in de begrippen tu// en ^c?ee; gevolgelijk 

 mag ik, in omgekeerde richting concludeerende, met groote 

 waarschijnlijkheid beweren dat het wezen ook der andere na- 

 tuurverschijnselen met deze heide woorden ten opzichte zijner 

 fuuctiën gekenmerkt is. Immers, met betrekking tot het aan- 

 schouwde lichaam , waaraan ik mijn zelfbewustzijn verbonden ge- 

 voel, dragen alle waarneembare verschijnselen een volkomen over- 

 eenkomstigen stempel. Op zich zelf zijn alle waargenomen dingen 

 phaenomena of voorstellingen ; wat er achter zit moet gelijk- 

 slachtig zijn met datgene wat ook de bewegingen van mijn eigen 

 lichaam beheerscht. De steen valt ter aarde. Wat is dat? Dat daar- 

 bij iets in dien steen geschiedt is duidelijk, en wordt ook algemeen 

 erkend. Wat kan dit echter zijn? Blijkbaar kan men het niet 

 anders omschrijven dan als een streven in de richting van het 

 zwaartepunt der aarde. Hoe lang men ook moge nadenken , 

 de eenige aannemelijke opvatting is en blijft altijd, een willen 

 in den steen te constateeren , dat op de eene of andere wijze 

 ook eene perceptie der aarde in dien steen vooronderstelt (Cf. 

 Peters, Willensw. u. Weliiv. ^98 — ^99). Evenals de zwaar- 

 tekracht zal iedere andere gebeurtenis in laatsten aanleg moeten 

 herleid worden tot een bepaald streven , dat in den grond der 

 zaak met onzen eigen wil een in wezen is. Het rustelooze 

 spel en balanceeren der natuurkrachten : het raadselachtige 

 grijpen en vlieden der chemische elemenlen; de uiterst planma- 

 tige keuze van stoffen en het dringen naar het licht in de 

 plantenwereld ; de ontplooiing eindelijk van het dierlijk leven ; 



