456 



voiulig en iniinaterieel is , zoodat van materieele praedisposities 

 geene sprake meer kan wezen, moeten bovengemelde eischen 

 op immaterieele wijze hunne bevrediging vinden. Dit is alleen mo- 

 gelijk , wanneer het streven de gezamenlijke regelmatig ver- 

 anderlijke bepaaldheid zijner uitingswijze als een op de realiteit 

 gelijkenden schijn, als beeld om zoo te zeggen, bezit, wan- 

 neer het m. a. w. dezelve ideëel, als voorstelling, in zich hexsii. 

 Alleen wanneer in het streven der dynamide het wat en hoe 

 van het streven ideaUter is voorgeteekend ; alleen dan is eene 

 bepaaldheid van werking voorhanden, alleen dan is ook een 

 resultaat van het streven mogelijk, en wordt de consequentie 

 denkbaar, die in dezelfde dynamide altijd door hetzelfde posi- 

 tieve of negatieve doel van het streven vasthoudt, of ten minste op een 

 ander atoom van dezeii afstand met deze sterkte, op een derde 

 van dien afstand met die intensiteit werkt. Zonder zich zelf 

 te veranderen, wijzigt de atoomkracht de maat harer werking 

 naar verhouding der omstandigheden, en wel met logische 

 regelmaat, want mechanica^ toegepaste mathesis, en mathesis =r 

 toegepaste logica. Deze noodzakelijke bepaaldheid door de om- 

 standigheden laat hare spontaneiteit onaangetast, en vordert 

 toch even goed de onmiddellijke uitstraling der werking uit 

 hare innerlijke hoedanigheid, eischt met andere woorden de 

 gedachte als prius der werking, en doet ons de delerminatie 

 als logische determinatie begrijpen. 



Wat nu is een zoodanig streefvermogen , een zoodanig dyna- 

 misch individu, anders dan WilP Wij hebben gezien dat in 

 het onstoffelijk atoom geene materieele of lichamelijke praedis- 

 positie hare plaats kan vinden ; daar er toch eene praedis- 

 positie voorhanden moet zijn, wijl zonder haar geen streven 

 denkbaar is, moeten wij dezen aanleg beschouwen als ideëele 

 voorteekening van het hoe en wat der werking, als (primaire) 

 voorstelling alzoo. Eene werking echter, die door eene voor- 

 stelling wordt bepaald, is eene wilsuiting. De eigenschap, dat 

 wij ons aan den aanschouwden wand onder omstandigheden 

 het hoofd kunnen stooten, beschouwen wij dus in laatste in- 



