445 



hongerige wolven niet Ie duchten. Desgelijks is de strijd om het 

 beslaan in de Natuur een inwendig vereveningsprooes van 

 functiën, niet van wezens; is zulk eene veelheid van functiën 

 eenmaal ontstaan, dan moet van zelf het ideëele onderscheid 

 van inhoud , door dat het functiën van hetzelfde Wezen zijn , 

 een streven naar onderlinge verevening doen ontstaan , die, zoo 

 wij hopen willen , in den loop der tijden haar beslag zal krijgen , 

 en leiden zal tot eindelij ke rust (^). Tot iets meer dan be- 

 gripsdialektiek , tot een actueel en smartbarend conflict wordt 

 deze ideëele verevening hierdoor, dat de elkander com- 

 promitteerende ideëele momenten tegelijk ieder voor zich den 

 inhoud van werkelijke wilsuitingen uitmaken. Op de onder- 

 linge botsingen dezer wilsuitingen berust het bestaan der ge- 

 heele Natuur; had er geen strijd plaats, er konde ook geene 

 werkelijkheid voorhanden zijn. ('^) 



Eenheid van wezen bij veelheid van uitingen is eene stelling 

 waartoe men ook moet geraken, wanneer men zich afvraagt, 

 op welke voorwaarden waarneming, gedachtenwisseling en 

 wetenschap denkbaar worden. Gegeven existentieele afscheiding 

 der afzonderlijke bewustzijnsspheren ; gegeven de blijkb;ire on- 

 toereikendheid of inadaequaatheid der mechanische bemiddeling 

 tusschen feiten en denkbeelden, eene bemiddeling die er verre 

 van is, in haren schematischen eenvoud van werkingswijzen 

 den rijkdom der bewuste voorstellingswereld te omvatten; ge- 

 geven het uit der aard even inadaequate der bemiddeling tus- 

 schen de verschillende bewustzijnsspheren onderling; gegeven 

 de niettemin als praktisch postulaat onontbeerlijke, althans 

 in algemeenen zin voorhanden, onderlinge overeenkomst der 

 menschelijke voorstellingen, benevens correlatie tusschen de 

 logische noodzakelijkheid in ons denken en de natuurwetten 



(i) Jmmers, »si l'objet de l'existence est la plus grande somme dè jouis- 

 sances, il est possible, vraisemblable même, que l'existence soit un malheur." 

 E. Caro, Ie Pessimisme au XIX sièle, 2« éd. 1880, p. 197. 



(2) Et yap ^rj r,-j zo vsIko? iv zolg 7rpay|aa(7«v, sv av >3V aTravxa, on; 

 f/iciv 'E^iri^oy.lrig. Arist. Met. B. 4. 



29 



