452 



doen, als men van organismen spreekt? Om de materie die 

 door het levend wezen verwerkt wordt? Zonder twijfel neen : 

 het leven zelf is nog een geheel ander geheim. Het is niet 

 door zijne hestanddeelen , maar door zijn bij alle stofwisseling 

 identisch blijvenden vorm, dat het levend lichaam zich van het 

 onbezielde onderscheidt. Men heeft het ontstaan der voorhanden 

 organische vormen willen verklaren door den zoogenaamden 

 strijd om het bestaan, en ik bedoel niet te ontkennen dat dit 

 verklaringsbeginsel hier in menig opzicht van nut kan zijn. 

 Doch wanneer ik te Batavia een dun katoenen gewaad en op 

 Nowaja Zemlja een pels draag, dan is het physisch verschil 

 in temperatuur tusschen die oorden weliswaar de toereikende 

 aanleiding voor het vervaardigen en dragen der betrokken 

 kleedingstukken , maar de werkende oorzaak is het niet. Zon- 

 der mijne medewerking , zonder een uit mij zelf komend streven 

 tot overeenstemming met den omringenden toestand der natuur 

 is het vereveningsproces der drachtverandering niet denkbaar. 

 Op dezelfde wijze moet er in de organische accommodatiën 

 der Natuur iets steken wat zich accommodeert in actieven zin , 

 iets dat op spontane wijze zorgt voor de instandhouding, ver- 

 erving, en doelmatige wijziging van de bereikte organische 

 standpunten. (*) 



Vallen op ons standpunt natuurwet en wetgever, causaliteit 

 en finaliteit, in één beginsel te zamen : kunnen wij met Spi- 

 NOZA niet dan identische begrippen zien in de woorden ))»Sm6- 

 slantia sive Deus sive Natura": nimmer toch mogen wij tot 

 eene zoodanige eenheidsleer trachten te geraken door geweld- 

 dadige ignoratie van het activiteitsheginsel in de Natuur. Op 

 alle pogingen tot blind- en doodverklaring der Natuur, op 

 alle neiging tot eenzijdige hypostaseering eener blinde natuur- 



(*) "Ato770v zo ^irt okdBoLL l-JZY.ó. TOM ytyvscrQui, èav ^yj t^um ro -/.ivovv 



^oxt'kvjaa.y.&i/ov . Kulrot x.at -n liyyfi oü ]3ou)iev£Tat • xat yap zi èvriv èv tw 



|u^w Yi 'joojTtriyvA-fi , 'ofJLoiug av fvffsi ènoUt • cócr' d iv t^ zéyyin £VS(7ti zo 



é'vsza TOM, xat sv füaet. Móltaza. ês SyjIov 'órav zig ixzpsüin £«vtÓv • toütw 



yap eouev h fïxyn;. Aristot. Phys. II 8. 



