459 



lijke kennis alleen aardsche , zelfzuchtige en sensiieele beteekenis 

 toekent, — Kennis is Macht! Zoo hebben wij dan, bij al onze 

 hoog opgevijzelde empirische wetenschap veel vergeten en 

 principieel niets geleerd , en klagen nu over het weinige dal 

 er te leeren vnlt, nog eer wij ons hebben toegeëigend wat er 

 te leeren is. 



De verhouding tusschen het eeuwige en het tijdelijke te 

 doorgronden, is nog nimmer iemand gegeven geweest; wij 

 hebben echter , hoop ik , allengs leeren inzien , dat men daarom 

 toch volstrekt nog niet het recht heeft om tot de gevolgtrek- 

 king te komen , dat er buiten de materieele verschijnselen niets 

 bestaat. Wat wij waarnemen bestaat uit nieti^ dan wisselend^^ 

 phaenomena; de bestaansgrond dier verschijnselen, het x\bso- 

 lute zelf, kan nimmer een voorwerp van waarneming voor 

 onze zintuigen worden. Uit de onaanschouwbaarheid van het 

 Eeuwige echter de gevolgtrekking te maken , dat er van zoo 

 iets als een Opperwezen ^^^^n sprake behoeft te zijn, zoude 

 het tegendeel van wetenschappelijk wezen, Niels kan platter 

 zijn dan de quasi-objectieve bereidwilligheid van een Rudolf 

 Falb, om God te proclameeren zoodra hij Hem «vindt." (^) 

 Tot eene dergelijke houding tegenover deugdelijke postulaten 

 geraakt men wanneer men in de kinderlijke metaphysica is bevan- 

 gen van de kracht-en-stoffelingen , met hunne aetherstof en 

 andere verzinsels. Als er iels zeker is, dan is dit het bestaan 

 van eene onstoffelijke en geestelijke wereldessentie. Ueeds bij 

 nauwlettend zelfonderzoek bevinden wij , dat er in ons eigen 

 organisme een wintelligibel'' subject steekt, dat denkt en voelt 

 en wil, en met eene ophooping van stofjes niets heeft te maken ; 

 een ik, dat wel de afzonderlijke functiën des lichaams behéérscht, 

 maar geenszins eene bloote som der lichaamsdeelen is, moge 

 ook overigens de mogelijkheid van deszelfs bestaansopenbaringen 



(1) R. Falb »von den Unnvdlzungen im WeltalV'. Weewe« 1881, blz. 

 83. Met dat boekje vergelijke men een geschrift van Dr. R. Hörnes, ^die 

 Erdbehenlheoric B. Falbs und ihre wissensch. Grundl. kritisch erörterV\ 

 Weenen 1881. 



30 



