4(^2 



i^ihelc subject in alle organismen idenliscli is, en dal alleen de 

 verschillende bevvustzijnssplieren —de «empirische subjecten" — 

 existentieel gescheiden zijn. Zells een mogelijk relatief en kos- 

 misch pluralisme beneden de oppervlakte der verschijnselen , 

 zooals dvA door lalentvolle mannen als Hellenbach en Du Prel 

 wordt voorgestaan, zoude aan de centrale eenheid van het Heelal 

 niet hel minste afdoen. »Dmsioncs siinl operationiim , idem 

 ^^vero Deus f/w' operafitr onwia in omnibus.'' (Vulgaïa, I Kor. 

 XII 6.) 



Het denkbeeld , dat de in werkelijkheid beslaande veelheid 

 slechts phaenomenaal is , en lot eenheid van bestaansgrond moet 

 leruggevoerd , is niet nienw. Schelliisg ^1775 — 1854) noemt zelfs 

 hel gevoel «dal bij God alleen het Zijn. en daarom alle Zijn nie! 

 "dan hel Zijn Gods is", hel waarlijk oorspronkelijkste gevoel 

 der menschheid. Eduaud vor\ Hartmainx zegt: »De idenliteits- 

 )> hypothese is voor elk onbevangen denker de duidelijkste zaak 

 »ler wereld, en zij is alleen daardoor in miskrediet gebrachl, 

 «dal men voor de essenlieele eenheid van werkelijkheid en be- 

 «wustzijn hun phaenomenaal onderscheid verwaarloosde, en 

 «zoodoende de eenheid lot in het ongerijmde overspande." 



Builen Europa zijn het vooral de Arische Indiërs, die opmer- 

 king verdienen om hunne reeds vroeg ontwikkelde eenheidsleer. 

 De monistische wereldbeschouwing dezer oosterlingen, echter, 

 is van de abstracte en quielistische , wetenschappelijk geheel 

 unbrnikbare soort ; het loochent in zijn streng esolerischen vorm 

 hel beslaan eener werkelijke veelheid, en is uil dien hoofde 

 voor wetenschappelijke vervorming en ontwikkeling niet vatbaar. 

 De Vedanta-philosophie der oude Hindoes leert op abslracl 

 monistische wijze hel beslaan van een onpersoonlijken Algeest, 

 dien de Hindoes het Brahm of Brakman (WTWt) noemen , en wiens 

 splitsing in eene veelheid van werkelijk beslaande zaken niets 

 dan illusie is: wij zijn omslrikt in den sluier der Maya {m\AJ z=z 

 begoocheling), of liever dit is het geval met het Brahman zelf. 

 Rrahman is hel eenig bestaande; een tweede beginsel builen 

 Brahman beslaat niet: het is adivaita (^/IEïï), ^) zonder tweede". 



