466 



»zij zouden zoeken den Héér, ol' zij Hem konden voelen en 

 «vinden, hoewel Hij niel verre is van een iegelijk onzer : want 

 »in Hem leven wij en heivegen tvij ons en hebben wij ons 

 y>bestaan'\ (*) Op eene andere plaats herhaalt hij dit geniale 

 apercu in kor teren vorm : «Uit en door en voor Hem zijn 

 «alle dingen," heet het in zijnen hrief aan de Romeinen. {^) 

 En in zijnen eersten hrief aan de Korinthiërs verklaart hij-: 

 «Voor ons hestaat er slechts één God, de Vader, uit wien 

 )>alle dingen, en wij voor Hem." (^) Betrekkelijk kort na den 

 apostolischen tijd heet het in den dialoog Ocfavius van Minu- 

 cius Pelix (+ 17o), den oudsten Latijnschen apologeet des 

 Christendoms: «Allerwege is ons God niet alleen nabij, maar 

 «immanent; wij leven niet alleen in zijne oogen, maar ook in 

 «zijnen schoot." (*) Lagtantiüs (±: 510), om zijnen zuiveren 

 stijl «de Christelijke Cicero" geheeten, zegt ergens op echt 

 Paulinische wijze: «God kan niet anders zijn dan eenig,zoo- 

 ndat in Hem zijn alle dingen". (^) 



In de middeleeuwen is vooral de geniale Jouannks Scoïus 

 Erigena (810—877) merkwaardig om zijne heslist pantheïstische 

 wereldbeschouwing, die hij heelt nedergelegd in een lijvig 

 werk de Divisione Nalurae , en welke hem de vervolging van 

 Nikolaas I (paus 858 — 867) op den hals haalde. Ook Amalrik 

 VAN Bena (4- 1206, te Parijs) en diens leerling David van 

 DiNANT leerden wezenseen beid van Schepper en Schepping. 

 Volgens hen is God de eenige essentie aller schepselen. Al 



tl OLO'j. 'ji ■^'fiÏKCf.'ffinziy.-j vSjzVj v.yj. z'jCiOiZ'j , /.ylzoiyi oii y.uy.poc'j octto è'/og 

 ix.a«7rov v^t/wv TJTzdoyrjvzy ïv aOr^ yao 'C,Ciuz'j -/.ol). /.l'jox/^zQcx y.y.r. érrusv. 

 Handelingen XVIl, 26-28. 



■'2) 'E^ aOroO /.yj. dt' aOroO ym zig ccj-ov izy.'j-y.. Uotn. XI, 36. 

 f5j 'Hatv zlg (-)ïoc o Tzyzrio, ze ov ra izyvzy., v.y.i Yiazl; z't.g y/jróv. I hor. 

 VÏIl, 0. 



(4) .Ubiquo 11011 lantuin iiohis proxinms sed inlusus est Deus; non soliini 

 ii\ oculis oins sed et in sinu vivimns. Capp. 32 en 33. 



(^) "Deus vero non polest csse nisi unus , ut in eo sint oninia". Lacï. 

 Inst. J)iv. 1,3. 



