476 



idee) ^roeger voorhanden is dan zijne deelen (als werkelijk- 

 heden), en dat het deze laatste bepaalt. Dit kan, om iets te 

 noemen , bevorderd worden door het in het licht stellen van de 

 wet der zoogenoemde correlatie, die in den grond der zaak 

 niet dan eene nieuwe uitdrukking is voor de oude Aristotelische 

 gedachte, en zelfs in hare Darwinistische toepassing duidelijk 

 wijst op een duister bewustzijn van de heerschappij des ge- 

 heels over zijne deelen. 



Wat voor de natuurphilosophie uit het bovenstaande voort- 

 vloeit, is de waarschijnlijkheid der volgende stelling: Wil is 

 het genus , kracht de species ; de functiën van het organiseerend 

 beginsel, het inteUigibel subject, behooren niet tot de species 

 kracht. Deze laatste is van de eventueel zelfs in ruimte-afme- 

 tingen werkende , maar geheel psychisch blijvende tvilsuiiingeu 

 streng onderscheiden, doordat zij op mechanisch-schematische 

 wijze tot de aanschouwing van materie aanleiding geeft; door- 

 dat al hare werkingsrichtingen ten eerste rechtlijnig zijn, en 

 ten tweede elkander achterwaarts snijden in een mathe- 

 matisch punt, den zoogenoemden zetel der kracht, terwijl de 

 geheel psychische wilsuitingen, ook wanneer ze werkingen in 

 de ruimte veroorzaken, eene zoodanige localisatie in een ima- 

 ginair uitgangspunt van energie ontberen. Hieruit vloeit ook 

 voort, dat geene occasionalislische werking van hoogere en 

 psychische wilsuitingen aan de hoeveelheid der mechanische 

 energie, dat is de som der geschematiseerde en gelocaliseerde 

 krachten, iets hoegenaamd kan af- of toedoen, zoodat de wet 

 van de constantheid der kracht door de onderstelling van een 

 doelbeoogend en ordenend beginsel in de levende lichamen on- 

 aangeroerd gelaten wordt. 



Wil en Voorstelling, de factoren der werkelijkheid, kunnen 

 alleen discursief, d. w. z. in de menschelijke en afgetrokken 

 redeneering, worden gescheiden en gehypostaseerd; in waarheid 

 moeten zij even onafscheidelijk zijn als de binnen- en buitenzijde 

 van eenen cirkel. Waren wil en idee afzonderlijke zelfstandig- 

 heden, dan zonde de mogelijkheid van hun wederzijdschen 



