'iopgehemeld, ontstaan die wonderlijke dwarssprongen van hel 

 «verstand, die grove zonden tegen de elementaire logica, dat 

 «onvermogen tot de eenvoudigste sluitredenen , die men tegen- 

 «woordig op alle wegen der natuurwetenschap kan aantreffen. 

 » Hier wreekt zich de verwaarloozing der philosophische vorming 

 )'0p het gevoeligst." (blz. 639 — 41.) 



De beroemde Helmholtz zegt in eene voordracht »Over de 

 verhouding der Natuurwetenschap tot de gezamenlijke Weten- 

 schappen": »De aesthetici en theologen zullen licht den natuur- 

 wvorsclier geneigd vinden tot mechanische en materialistische ver- 

 » klaringen die hun triviaal voorkomen, en waardoor zij in de 

 «warmte van hun gevoel en in hunne geestdrift worden ge- 

 »stoord. De philoloog en de historicus, met wie de jurist en 4e 

 ^y godgeleerde steeds door gemeenschappelijke philologische en histo- 

 »rische studiën nauw verbonden blijven, zullen den natuur- 

 " onderzoeker in het oog loopend onverschillig vinden voor litte- 

 «rarische schatten, ja zelfs allicht onverschilliger dan goed is 

 »voor de geschiedenis zijner eigene wetenschap. Eindelijk valt 

 «niet te loochenen, dat de geesteswetenschappen zich geheel 

 «onmiddellijk bezig houden met de dierbaarste belangen van den 

 «menschelijken geest, en met de regehngen door dezen in de 

 «wereld ingevoerd ; terwijl daarentegen de natuurwetenschappen 

 «zich bezig houden met uitwendige en onverschillige stof, die 

 «wij blijkbaar ter wille van het praktisch nut niet kunnen 

 «ontberen , maar die allicht geen onmiddellijk belang voor de 

 «vorming des geestes heeft" {V. u. R. blz. 126.) 



Het derde citaat is van August Schleigher, den sinds eenig^ 

 jaren overleden schrijver van het theoretisch thans verouderde , 

 maar nog altijd niet vervangen, ^^ Compendium der vergleichen- 

 den Grammatik der indogermanischen Sprachen" (4^ opl. 1876). 

 Naar men weet was Schleigher ook in de natuurwetenschap 

 een bevoegd medespreker. Over het in deze verhandeHng te 

 berde gebrachte onderwerp heeft hij zich op de volgende wijze 

 uitgelaten : 



«De richting van het denken in den nieuweren tijd Jipopt 



