i)13 



alzijdige grondigheid en strenge wetenschappelijkheid zi.jn van 

 HARTMAiNiN's stijl wel hct allerminst uitgesloten. Geen schrijver 

 van naam zelfs is wellicht bij zijn eerste optreden in de meest 

 uiteenloopende richtingen verkeerder begrepen en opgevat dan 

 dezelfde Eduard van Hartmann. 



Het was dan ook een wonderlijk , een paradox systeem, die 

 Philosophie van het Onbewuste. Op ergerlijke wijze schokte het 

 alle mogelijke overtuigingen. Reeds de titel van hel dikke 

 boek leende zich uitmuntend tot quasi-geestige uitvallen tegen 

 den jeugdigen schrijver, vooral bij lieden, die zonder ernstigen 

 onderzoekingsgeest gaarne meepraten over onderwerpen vart den 

 dag, onder het verkoopen van occasioneele aardigheden. Aar- 

 digheden regende het zelfs in dichtmaat. (*) Tot straf voor 

 zijne onmiddellijke beroemdheid werd het boek een wrijfpaal 

 voor de bezitters van het «gezond verstand" dier dagen, zoowel 

 als voor hen wier ^^qemoed'" tegen Hartmann's «ongerijmde en 

 stuitende" leer in opstand kwam. MateriaHsten en empiristen, 

 die woedend waren over de herleving van «buitenissige" wereld- 



(ij Nog in 1879 trachtte M. Reymond in zijn 'Jhich voin bowussten iind 

 nnhewmsten Herrn Meyer" de wereldopvatting van onzen philosoof in 

 dichtmaat te persiftleeren. Men leest daar o. a. op blz. 94: 



"Ich möchte von bewussten Drei'n, Der somitBlindlieitist geschlagen. 



Nicht Einen bloss lür sich allein; Durch Schelling nur kann esge- 



Doch , nimmt man Eins iin Ürei, ie giert es [lingen, 



Diircli Zwei iind macht daraus cin DanBurscheiizur Vernunltzubrin- 



fViertes, . [gen; 



üann giebt's ein Ganzes voll' Genie. Üiirch Schelling nur rückt die Idee 



Und das ist meine IMiilosophie ! In des realen Willens N3h ! 



VonllEGELnelimiclidieEntwicklung, Den puren Unverstand erhelit 



.ledoch mit ScHELLiNG'sclier Vernick- Der pure Urverstand der Welt, 



[lung , Verschmilzt mit ihm zum Dolterbrei 



Denii aul die Logik ^anz allein lm pliilosoph'schen Columbusei. 



Fallt heut' zu Tage niemand 'rein. Und was sich dieses Eies Kruste 



ï)en Willen borgt mir Schopenhauer ; Als Gott und Welt zugleich ent- 



Doch zieht aucli der nicht aul die [ringt, 



[Dauer. Und jegliches Alom durchdringt, 



Weil weuge einen Herrn verlagen, Das isl das grosse Unbewusste;! 



