U9 



voorrede lol de 2e uilgave ervan opgeeft, zijn voor een iegelijk, 

 die zien wil , duidelijk en bevredigend genoeg. Men sla ze er 

 zelf na. Bij de beslist anlipbilosophiscbe geestesstrooming in 

 de natuurwetenschap van die dagen bad men , of eene met 

 Hartmann's naam verscbijnende kritiek der Philosophie van het 

 Onbewuste niet ernstig opgevat, en ze dien ten gevolge onop- 

 gemerkt gelaten onder miskenning der intrinsieke wetenschap- 

 pelijke waarde, of wel men had ze beschouwd als eene 

 herroeping zijner specifiek philosophische meeningen , — een on- 

 recht dat onze metaphysicus zijner overtuiging zelfs niet lijde- 

 lijk mocht aandoen. 



Lazar B. Hellenbach schrijft in het 2' deel van zijn werk 

 over »cle Vooroordeelen der Menschheid'' (Weenen, 1^ uitg. 1879), 

 op blz. 58 — 59 het volgende neder naar aanleiding van Hartmann's 

 hier besproken geschrift: «De boekenmarkt is overvoerd met 

 ')uit een verkeerd begrepen darwinisme voortgesproten boeken , 

 » brochures en brochuurtjes. Kant hebben deze moderne auteurs 

 »in het geheel niet of slechts oppervlakkig gelezen ; ze gelooven 

 »hem en de heele philosophie met het moderne slop woord 

 » «metaphysische bespiegelingen !" te kunnen afdoen. Schopenhauer 

 » hebben zij doodgezwegen; eerst toen Hartmann met natuur- 

 » wetenschappelijk geschut aanving gaten in het kaartenhuis te 

 «schieten en zijne philosophie talrijke lezers vond, hieven zij 

 »een vervaarlijk geschreeuw aan, en ieder die Hartmann een 

 »trap gaf waande zich zelven een groot man. Dat nu was 

 "Voorzeker binnen den kring hunner eigene coterie een goed- 

 «koope zegepraal. Toen speelde Hartmann dezen heeren de poets, 

 «incognito zich zelven te bekampen, welke stap van hunne 

 » zijde met een kolossaal gejubel werd begroet, en geprezen 

 )>werd als het beste dat tegen Hartmann was geschreven. Welk 

 »eene verrassing, toen hij ten slotte zelf de schrijver bleekte 

 «zijn ! Hij juist heeft de natuurwetenschap nader bezien , terwijl 

 «de natuuronderzoekers de philosophie versmaden , maar toch — 

 «op hunne manier — philosopheeren willen. Hartmann heeft 



