Als zwaartepunt zijner werkzaamheid tot dusverre beschouwt 

 de Meester (persoonlijk zijne drie hoofdwerken der laatste tien 

 jaren op het gebied der zedeleer, godsdienstphilosophie en 

 schoonheidsleer (^): dat alleen acht hij systematische deelen in 

 eene organische ontvouwing van zijn philosophisch standpunt. 

 Al het overige noemt hij programnien, schetsen, monographieën, 

 studiën, gelegenheidsgeschriften , ofjook »allotria"j, die hij tot 

 zijne verpoozing geschreven heeft, maar waaraan men ook 

 doen kan zonder philosoof te zijn. Dezen stand van zaken 

 begint de philosophische vakkritiek eerst in hare voornaamste 

 vertegenwoordigers te begrijpen, terwijl de ijver waarmede 

 de kritiek over het algemeen genomen zich met zijne werken 

 heeft bezig gehouden, niet zoozeer evenredig is geweest aan 

 de systematische] beteekenis en Avijsgeerige diepte dier ge- 

 schriften, als wel aan de paradoxie hunner verschijning en de 

 lichtheid van de taak hunner veroordeeHng. Zoo is er bijv. 

 indertijd een stortvloed verschenen van strijdschriften tegen 

 de brochure over ^^de Zelfoplossing des Christendoms'' (1874), 

 die toch slechts bestond uit een afdruk van feuilletons, en 

 haren veranderden titel eenig en alleen den uitgever te danken 

 had; terwijl de reeds veel dieper in de problemen doordrin- 

 gende y>Krisis des Christendoms'' (1880) alsmede het eerste, 

 kritisch- historische, gedeelte van Hartmann's godsdienstphilo- 

 sophie {y»het Godsdienstig Bewustzijn der Menschheid inde stadiën 

 zijner ontwikkeling" , 1882) elk slechts ééne bekamping hebben 

 uitgelokt. Tegen het tweede of systematische gedeelte zijner 

 godsdienstphilosophie: »6/e Godsdienst des Geestes" (1882), is 

 in het geheel geen strijdschrift verschenen. Het is dan ook 

 gemakkelijker , op een feuilletonistisch pamflet aan te vallen , 

 dan een omvattend systematisch werk te verstaan en aan te 

 grijpen. Toen de »Philosophie van het Onbewuste" verschenen 

 was, zag eene reeks van uitvoerige aanvallen het licht, die 

 van materialistisch en darwinistisch standpunt zich kantten 



(i) Die dntsche Aesthetik seit Kant (1886); Die Philosophic des 

 Schonen (1887). 



