Ö24 



Edoch, de bezadigde en objectieve waardeering begint te 

 komen. Zoo zegt Richard Falckeisberg in zijne hoogst ver- 

 dienstelijke geschiedenis der nieuwere wijsbegeerte: «Het is 

 «eene door de mannen van het vak niet genoeg gewaardeerde 

 «verdienste van Edüard von Hartmann, dat hij in een van be- 

 » spiegeling afkeerigen tijd zijne kracht heeft gewijd aan de 

 «hoogste problemen der metaphysica, in wier behandeling hij 

 «met wetenschappelljken ernst en met omvattende en grondige 

 «verwerking van wat vroeger gepraesteerd was, te werk is 

 «gegaan. Ook verdient zijne metaphysische grondgedachte , dat 

 «het Absolute is op te vatten als eenheid van Wil en Idee, in 

 «hare algemeenheid levendiger toestemming dan aan dezelve is 

 «te beurt gevallen, terwijl de verwerping van een onbegrensd 

 >^ Bewustzijn met méér recht op tegenspraak is gestooten". (^) 

 En in het Duitsche » Tijdschrift voor Philosophie en philosophische 



Kritiek'' lezen wij: «Eduard von Hartmann heeft te lijden 



«gehad onder een nadeel dat niet zijne eigene schuld was, maar 

 «als het gevolg van onzen beschavingstoestand moet worden 

 «aangezien. Een krachtig, tot vruchtbare werkzaamheid ge- 

 «roepen, brein knoopt zijne bemoeiingen vast aan de tijdsom- 

 «standigheden waarin het te werken heeft : voor Hartmann was 

 «het de natuurwetenschap met hare inductieve denkgewoonten. 

 «De tweespalt, waarin hij daardoor met de gangbare opvattingen 

 «is geraakt, heelt geschaad aan de waardeering, die hem in 

 «hoogste mate toekomt. Ook dit tijdschrift heeft hem die lang 

 »onthouden , en wenscht dat goed te maken. Hartmann grondde 

 «zich op een complex van feiten, die door eene almachtige 

 •theorie reeds waren in beslag genomen , en voor de bemoei- 

 «ingen der philosophen slechts oppervlakkig konden worden 

 «ontsloten. Van de natuurwetenschap had hij uit dien hoofde 

 «slechts vijandschap te wachten, en den philosophen ontbraken 



»de middelen om hem op hun eigen gebied in te halen 



»Toen de bevoegde kampvechter, tot aan de tanden gewapend^ 



(<) ÜR. R. Falckenberg, »Geschichte der neuern Philosophie von Niko^ 

 Imts von Knes bis zur Gegenwart^'; Lp^. 1886, blz. 459. 



