welke alsdan aaii een nader onderzoek kunnen worden onder- 

 worpen. Door het tellen van het aantal koloniën kan op deze 

 wijze het aantal bacteriën worden bepaald, die zich in een 

 bepaald volume lucht bevinden. Eenigo dergelijke preparaten 

 werden ter bezichtiging rondgedeeld. 



Bacteriën worden nu overal in grooten getale , minder op 

 zee misschien , aangetroffen. Ook de mensch voert millioenen 

 en millioenen met zich mede. Vooral in het speeksel kunnen 

 zij gevonden worden, en van allerlei soort, zelfs de beruchte 

 kommabacille ontbreekt niet. Wel een bewijs dat zij den 

 gezonden mensch direct geen kwaad doen. De eenige directe 

 werking, die van de aanwezigheid in het speeksel te consta- 

 teeren valt, is het bederf der tanden, hetwelk aan de werking 

 der bacteriën is toe te schrijven. 



Overigens is hunne schadelijke werking op den gezonden mensch 

 nihil, of ten minste zeer weinig merkbaar, ja, men mag zelfs 

 beweren dat zij voor de gezondheid onontbeerlijk zijn, daar zij 

 onmiskenbaar eene belangrijke rol bij de spijsvertering spelen. 

 Het is nu vooral opmerkelijk dat, waar de bacteriën in de 

 mond- en lichaamsholte overvloediglijk voorkomen, zij noch in 

 de dieper gelegen deelen , noch in de vochten des lichaams bij 

 den gezonden mensch worden gevonden. Dit bewijst dat de 

 wand van de lichaamsholte eene onoverkomelijke barrière voor 

 deze organismen vormt. En dit blijkt te meer uit het micros- 

 copisch onderzoek van de cellen van dien wand, waarin wel 

 bacteriën worden aangetroffen, maar zoodanig vervormd, dat 

 er niet aan te twijfelen is, dat zij bij die poging om doordat 

 wandweefsel heen te dringen, worden gedood. 



Iets anders echter is hel wanneer de bacteriën in afgestor- 

 ven weefsel een bodem vinden, waarop zij wehg kunnen 

 lieren. Dan is het mogelijk dat , na verloop van langer of 

 korter tijd, een gedeelte van dat afgestorven weefsel met de 

 zich daarop bevindende bacteriën in den bloedsomloop worden 

 medegevoerd , om ergens te worden afgezet , waar zij in groo- 

 tere of kleinere, in aantal steeds toenemende, groepen voort- 



