77 



diiif <l<-'i- kosten, vei l)OiKl(,'n aan fjinvenschle beschcrniiny , welke uilbreiiliii;; 

 van nia{;l. leii {fovoJ(je zal licijiien ; 



li. Het liandliaveu ol' liet maken van bepalingen op hel heffen van in- 

 cn uitgaande regten , en het verpachten of beheeren van 's lands luiddelei) , 

 met de verzekering van {jouveruenienlswege , dat de te heden rcglen la- 

 ter niet zullen -worden verhoogd , zonder evenredige schadevergoeding ; 



ƒ. Het toestaan , onder zekere bepalingen , van vrijen invoer van alle 

 werktuigen en gereedschappen len dienste der onderneming; 



(j. Het nemen van voorzorg(Mi voor eene rigtige uitvoering der onder- 

 nendng, door het beding, dat binnen zekeren termijn de onderneming in 

 volle werking zal moeten zijn , en het stellen van zekere poenaliteit op hel 

 verzuim; en 



h. Het loezigl van wegc het gouvernement, waaraan de ondernemers zich 

 zullen moeien onderweipen , ter voorkoming van verwoesting van het 

 lerreiu. 



Na aldus den inhoud van het rapport der kommissie kortelijk aan Uwe 

 Majesteit te hebben bekendgemaakt, zal ik de vrijheid nemen Uwe Majes- 

 teit mijne b(;se.houwirigen over de verschillende punten van hetzelve , zoo 

 ;ds die hierboven zijn opgesomd , te onderwerpen , waardoor ik tevens ver- 

 meen te zullen hebben voldaan aan den last , verval in hel tweede gedeelte 

 van Uwer Majesteits kabinels-reskript van 25 Januarij jl. No. 37. 



Mei mijnen ambts-voorganger , den loenmaligen raad van ministers , den 

 raad van state en de door mij geraadpleegde kommissie , ben ik het vol- 

 komen eens , wat betreft de wenschelijkheid eener ontwikkeling van de 

 Nederlandsche bezittingen in den üosterschen Archipel , buiten Java , door 

 middel van parlikuliere industrie , meer bepaaldelijk doormiddel van raiijn- 

 onlginningen. De vestiging vaa Europeanen , Avelke het onmiddelijke ge- 

 volg van zoodanige mijn-ontginningen zal zijn , moet noodwendig , mits 

 goed geleid , strekken , tot vermeerdering van onzen invloed in dien ar- 

 chipel. 



Wat betreft den afstand van de tinmijnen op het eiland Banka , waar- 

 omtrent de denkwijze van de leden der kommissie zoozeer uiteenloopt , 

 aarzel ik uiet te verklaren, dat het gouvernement niet ligtvaardig moet 

 overgaan tot eenen stap , die zeer gewiglige gevolgen zou kunnen na zich 

 slepen. Het gouvernement trekt thans zeer positive en belangrijke voor- 

 deelen uit de exploitatie van de tinmijnen. Deze voordeden maken een 

 gedeelte uit van de bijdragen, welke jaarlijks uit de koloniale geidmiddeleu 

 ia de schatkist van het moederland worden gestort. 



Eene vermindering dier voordeden zou eene evenredige vermindering 

 dier bijdragen en alzoo eene vermeerdering der lasten van de ingezetenen 

 des rijks , ten gevolge hebben ; zoolang dus niet zonneklaar wordt aange- 

 toond, dat met gerustheid tot zoodanigen afstand kan worden overgegaan, 

 zonder dat de Nederlandsche schatkist , en dus de natie , gevaar loopt daarbij 

 schade te lijden , vermag ik niet tot zulk eene gewaagde proefneming te 

 adviseren. 



Anders is het gelegen met het nemen van proeven op het eiland Billi- 

 ion of elders waar tinerst te vinden is. Dit is eene geheel nieuwe zaak , 

 en stelt geene bestaande voordeelige in de waagschaal. 



Het voorgespiegelde gevaar van konkurrentie en overloopen van Chinesche 

 mijnwerkers is, dit stem ik toe , niet van grond ontbloot , doch ik vermeen, 

 dat tot vermindering van hetzelve maatregelen zouden te beramen zijn. 



De voordeelige uitkomsten der wijze van realisatie van het tin , zoo als 

 die tot heden toe heeft plaats gehad , wettigen de bepaling , Avelke , mijns 

 inziens , aan de ondernemers van mijn-ontginning op BiUiton of elders 

 zou behooren te worden opgelegd, om namelijk het produkt himner mij- 

 nen te doen begrijpen in de periodieke veilingen van het gouvernements- 

 tin ; terwijl hunne verpligting zou kunnen worden bedongen , om geene 

 van Banka weggeloopen mijnwerkers in hunne dienst te nemen. 



Omtrent het beginsel door de kommissie voorgestaan met opzigt tot den 



