7a 



afstand van andei'e mijn-ontginningen in Nechrlandsch-Indie , kan ik mij 

 gelieel met hare zienswijze, wat de groote trekken Tan uitY.oering , door 

 haar aangegCTen , betreft , vereenigen. 



Anders is het gelegen met het door de kommissie Toorgestelde algemeen 

 onderzoek van gouveraementswege. Bat onderzoek is zoo Teelomvattend , en 

 zou zooveel jaren tijds en de in dienststeliing van zooveel technisch perso- 

 neel vereischen , dat ik mij bezwaard moet achten Uwe Majesteit tot de 

 direkte verwezenlijking vaa dit denkbeeld der kommissie , zoo als het is 

 liggende , te adviseren. De kommissie heeft ook , bij dit gedeelte van 

 haar rapport , geheel en al uit het oog verloren de voorwaarde , bij het 

 laatste gedeelte der haar voorgestelde vraag aan de wijze van uitvoering 

 der miin-exploitatien verbonden , dat namelijk het cjouvernotiettt daarbij 

 geen schade Lljde en den ondernemers tevens een billijk voordeel tvorde ver- 

 zekerd. De zeer aanzienlijke uitgaven , aan he voorgedragen algemeen 

 onderzoek verbonden , zouden voor het gouvernement eene dadelijke schade 

 veroorzaken , terwijl het mij , afgescheiden daarvan , nog zeer twijfelachtig 

 voorkomt , of dat onderzoek tot afdoende resultaten omtrent de veelsoortige 

 gestelde punten zou kunnen leiden. 



Bij de groote uitgestrektheid van den archipel , de zoozeer uiteenloo- 

 pende geaardheid van deszelfs bewoners, de menigvuldige soorten van 

 maatschappelijke en godsdienstige instellingen en gewoonten , behoort eene 

 gunstige uitkomst van een algemeen onderzoek, omvattende elk afzonderlijk 

 als delfstofl'en bevattend aangewezen oord , mijns inziens , tot de onmo- 

 gelijkheden. 



Het openbaar maken van al hetgeen zich zoowel in de Ind. als Neder- 

 Jandsche archieven omtrent de mineralogie \q Nederlandsch Indie bevindt, 

 is een veelomvattende arbeid , waartoe veel tijd en aanzienlijke kosten wor- 

 den vereischt. 



Yoor zoover de wetenschap daardoor kan worden verrijkt en de onder- 

 nemingsgeest opgewekt of bevorderd , bestaat tegen de verwezenlijking 

 van dit denkbeeld geen bezwaar, doch ik stel mij meer nut voor van de 

 bekendmaking der resultaten van de speciale onderzoekingen op het ge- 

 bied der mineralogie in Indie, welke onlangs zijn bewerkstelligd of nader 

 zullen worden bevolen , en waartoe ik dan ook volgaarne zal overgaan. 



In verband hiermede, komt mij dan ook zeer aannemelijk voor het denk- 

 beeld van een speciaal onderzoek, voor elk geval dat zich belanghebbenden 

 mogten opdoen ter bekoming eener koncessie , met aanwijzing der midde- 

 len , om de onderneming behoorlijk ten uitvoer te kunnen leggen; — zoo- 

 danig speciaal onderzoek zou alsdan voor gezamenlijke rekening van de kon- 

 cessionnairissen en het Gouvernement kunnen worden bewerkstelligd. 



De aanwezigheid op dit oogenblijk van verscheidene deskundigen in In- 

 die zal de toepassing van dit denkbeeld vergemakkelijken. 



De voorkeur welke ik geef aan zoodanig partieel onderzoek boven een 

 zoo algemeen en veelomvattend als door de kommissie is voorgesteld, be- 

 let mij echter niet om zeer voor te staan het doen van onderzoekingen in 

 den Indischen Aichipel door de thans in dienst des gouvernements zijnde 

 deskundigen, zoo als dan ook werkelijk reeds plaats heeft, en waarmede, 

 naarmate de omstandiglieden dit gedoogen , geleidelijk, ook overeenkom- 

 stig de bedoelingen der kommissie kan worden voortgegaan. . 



Omtrent de ten slotte van haar rapport door de kommissie behandelde pun- 

 ten , heb ik de eer het volgende als mijne beschouwingen in het midden 

 te brengen : . 



^d a. Het nemen van voorzorgen voor de nationaliteit der onderne- 

 mingen vind ik allezins raadzaam. 



u4d b. De verpligtiug van het Gouvernement tot het verleenen , zooveel 

 mogelijk , van hulp ter handhaving van inwendige rust en veiligheid, kari 

 ik in zooverre beamen, als de bestaande middelen op de uitgekozen plaat- 

 sen zulks zullen toelaten. Wanneer echter die middelen nieuw moeten 

 worden daargesteld of uitgebreid , behooren de meerdere kosten direkt of 



