81 



maken voor het genot van voorrcglcn op Mcikc wij voor ons zl']v(mi zulk 

 eenen duren prijs slcUcn. 



Deze nilboczeiiiinij wordt gcreglvaardigd door den inhoud der stukken , 

 die betrekkinjj liebben lot het verzoek van den liaron IWj;i,vii,r, vah CAi'.ri- 

 IIEE om koncessie tot ontginnin-j van goudmijnen op het noorder schier-ei- 

 laud van Celehes , en welke zijn gevoegd bij het besluit van uwer excel- 

 lenties ministerie, dd. 6 April 1849, lit. A no. 6. Dezelve bevatten eene 

 donkere scbets van den toestand der bevolking van dat schiereiland. Men 

 ziet daaruit den lagen trap van beschaving van hoofden en onderdanen ; de 

 verregaande willekeur aan de eene en de diepste slavernij aan de andere 

 zijde; de praktijken der eersten, die het gevolg hebben \(\a alle nijverlieid 

 bij de laalslen te weren , zedeloosheid te voeden en armoede na zich Ie 

 slepen; en hoezeer deze schels gelukkig niet geheel van algemeens toepas- 

 sing is, zoo is het locli onbetwistbaar, dat het inlandsche bestuur veelal 

 orde en regelmaat mist en steeds gekenmerkt wordt door eigenschappen , die 

 alle ontwikkelling in den weg staan. 



Zal -Nederland aan zijne zedelijke verpligting beantwoorden , om de vol- 

 ken onder zijn opperbeheer uit dien ongelukkigen toestand op te beurea 

 en allengs zooveel mogeliiik te beschaven , dan kunnen land-ontginning en 

 landbouw daartoe krachtige middelen zijn. De overgave van mijnen aan 

 partikuliere industrie zal daartoe de eerste stap kunnen en bebooren te zijn; 

 " daardoor zal de verdienste en de arbeidzaamheid der bevolking vermeerde- 

 ren ; er zullen meerdere behoefte en beschaving geboren worden. 



De arbeider zal verzekerd zijn van het genot van de vruchten zijns ar- 

 beids. Hij zoude geen mensch moeten zijn, indien hij daardoor niet uit 

 zijnen verdierlijkten toestand wierd opgewekt. Wat men ook van de traag- 

 heid van den inlander moge zeggen, de bevolking van Java bewijst het, 

 wat men van hem kan verwachten bij eene goede leiding en billijke belooning. 



Wel is waar zal het gouvernenaent in de verpligting komen eene ge- 

 noegzame militaire magt en behoorlijk civiel bestuur in vele streken te 

 vestigen , maar het zal dit , door het voordeel eener geregelde belasting , 

 gegrond op eene toenemende welvaart en behoefte der bevolking , op den 

 duur zonder groot geldelijk bezwaar kunnen doen , al moet het zich ook 

 daarvoor aanvankelijk opoffering getroosten. Daardoor zal het gouvernement 

 de zedelijke behoefte der bevolking leeren kennen en ter harte nemen. 

 Men zal meer en meer perk kunnen stellen aan de afpersingen der hoof- 

 den , en tevens de rooverijen krachtiger kunnen tegengaan. 



Onze roeping om ons meer aan de ontwikkeling onzer buitenbezittingen 

 te laten gelegen liggen , wordt niet minder door de staatkunde en ons na- 

 tionaal belang gebiedend gevorderd. Deze stelling is trouwens reeds erkend, 

 blijkens het rapport van den toenmaligen minister van koloniën , dd. 22 

 Augustus 1848 , litt. A , no. 1 , alwaar wij lezen : 



» Het is eene onbetwistbare waarheid , dat onze Oost-Indische buitenbe- 

 » zittingen veelvuldige hulpbronnen bevatten , die niet genoegzaam worden 

 » benuttigd , terwijl eene voorzigtige staatkunde voorschrijft , dat wij onze 

 «positie aldaar meer en meer verzekeren. Maar het is niet minder Avaar , 

 » dat de middelen, welke tot dat einde beschikbaar zijn, weinig beteeke- 

 » nen in verhouding tot de uitgebreidheid en de eischen dier bezittingen. 

 » Op de koloniale geldmiddelen rusten zware verpligtingen tegen het moe- 

 » derland , en wat daarvan ten behoeve der buitenbezittingen kan worden 

 » afgezonderd , vindt bij voorkeur zijne aanwending op Sumatra , sedert 

 » men is teruggekomen van de vroegere vei'snippering onzer krachten , ten 

 » gevolge waarvan nergens afdoende resultaten werden verkregen. In den 

 sjongsten tijd zijn wij door de bemoeijingen der Engelschen met Borneo, 

 » genoopt geworden onze vestiging aldaar eenigzins uit te breiden en te 

 «versterken; maar onze middelen laten niet toe die impulsie genoegzaam 

 » en naar alle zijden heen te volgen. AYelke offers echter de staatkunde 

 » ons moge opleggen , aan eene industriële ontwikkeling des lands moet 

 » en kan , naar mijn inzien , het gouvei'nement noode zelf de hand slaan , 



