u 



waaromtrent den heer Croockewit een onderhandsch onderzoek was opge- 

 dragen, zich reserverende om nader op dit onderwerp terug te komen. 



Als in het Toorbijgaan moeten wij doen opmerken , dat uit deze korres- 

 pondentie blijkt, dat het regt yan beschikking over den grond , zoowel van 

 San/ia als van Billiton, niet twijfelachtig is. 



Hoezeer sommigen der geopperde bedenkingen ons toeschijnen niet van 

 gewigt ontbloot te zijn, zoo zijn zij niet van dien aard om ons te doen 

 afwijken van onze overtuiging, dat het hierboven aangenomen beginsel 

 omtrent de doelmatigheid van den afstand van mijnen in het algemeen , 

 op de tinmijnen behoort te worden toegepast. Wij houden het voor raad- 

 zaam, om juist met deze mijnen een' aanvang te maken , zoowel om de 

 bekende politieke en finantiele redenen , als omdat onder dezelve reeds 

 de zoodanige zijn, die produktief zijn en dus daarvoor meer gading kan 

 worden verwacht, dan voor andere mijnen, die den ondernemers minder 

 zekere resultaten aanbieden. 



De wisselvalligheid der politieke omstandigheden in Europa^ en de na- 

 deelige invloed daarvan op het openbaar krediet , zullen welligt den kapi- 

 talist bewegen oin naar andere dan gewone uitwegen voor zijne fondsen te 

 zoeken, zoodat, in tegenstelling van het gevoelen des heeren Rochussen , 

 de tijdsomstandigheden juist gunstig kunnen zijn voor het beproeven van 

 den maatregel. 



Tegenover de bedenkingen, ten aanzien van de onhandelbaarheid der 

 Chinesche mijnwerkers en derzelver regten, kan men aannemen, dat van 

 eenen partikulieren ondernemer, die zijn belang begrijpt , minder aanlei- 

 ding tot rustverstoring kan worden verwacht , dan de ondervinding van 

 het tegenwoordige stelsel heeft opgeleverd. De mijnwerkers zullen bij par- 

 tikuliere exploitatien een beroep hebben op het Gouvernement , hetwelk 

 dan in billijkheid zal beslissen ; terwijl hetzelve onder het tegenwoordige 

 stelsel eene tegenpartij uitmaakt. Regten der mijnwerkers kunnen niet 

 anders zijn , dan die , welke voortvloeijen uit de met hen aangegane ver- 

 bindtenissen , als arbeidslieden; hierin treedt de ondernemer in de plaats 

 van het gouvernement , hetwelk alsdan met meer onzijdigheid waakt voor 

 de stipte naleving dezer verbindtenissen. 



» Billiton — zegt de resident van Banka bij zijnen boven aangehaalden 

 » brief — levert evenmin als Banka genoegzame voeding op voor opgeze- 

 » tenen. 



»Het aantal in te voeren Chinezen zoude dus aldaar, evenals op Banka, 

 »door rijst en andere van buiten aan te voeren artikelen moeten worden 

 » onderhouden. Dit zoude de vaart op Billiton zeer vermeerderen ; verschil- 

 » lende handelaren zouden er zich neerzetten. Dit zoude een betrekkelijk 

 «kostbaar en door eene goede bezetting ondersteund bestuur vorderen , 

 » vooral daar Billiton om de ligging van dat eiland , eene verzamelplaats is 

 »van zeeschuimers, smokkelaars en allerlei andere vagebonden." 



Op grond van die omstandigheden , vermeende de resident den afstand 

 van tinmijnen op Billiton te moeten afraden. De gouverneur-generaal vond 

 die meening gegrond. Met bescheidene vrijmoedigheid vragen wij , of er 

 wel betere gronden konden bijgebragt worden voor de doelmatigheid , ja 

 noodzakelijkheid van den afstand ? 



Bij de behandeling van dit onderwerp liepen onze beraadslagingen over 

 de volgende vraagpunten , als : 



a. Of de afstand van al de tinmijnen , in eens, raadzaam kan worden 

 geacht, dan wel, of aanvankelijk met enkelen eene proeve behoort te wor- 

 den genomen ; 



b. Of men Banka en Billiton gezamenlijk , of ieder afzonderlijk zal 

 aanprijzen , om te worden afgestaan ; 



c. Op welke wijze de eventuele afstand van tingronden het raadzaam- 

 ste is. 



Waren wij allen eenstemmig omtrent de raadzaarnheid van het beginsel, 

 verschillend zijn onze gevoelens aangaande de toepassing. 



