r,9 



iiel daartoe {jcliecl millirekende personeel van elilers zou moeien worden 

 oalhüden , en de inocijelijkheid daarvan is ondervonden bij de exploilatie dei 

 stteulcolainiijiiai te JiaTidjcnnuaaing , waarbij evenwel niet die deskundigen 

 wortleti |;evoi(l('r(l , die voor eene ijzerbereidinjj noodzakelijk zijn en uit 

 EtirojJU zouden onlboden iiioeleu worden. 



Zijne exc. vei'meent , met het oog op deze daadzakea , en de menigte 

 van teleurstellingen, welke bij zulke ondernemingen geleden kunnen wor- 

 den, het voor zeker ie kunnen houden, dat het ijzer, te verkrijgen docjr 

 eene exploitatie, onder de tegenwoordige omstandigheden , veelmeer zoude 

 kosten, dan de algemeene waarde van dit artikel in onzen lijd, en heeft 

 op deze gronden , bij besluit van den SOsten November 1847 , No. lö , 

 voor alsnog ai'gezien van de ontginning der onderwerpelijke ijzergronden. 



«Wanneer eenmaal," zegt de minister, » die streken eenea hoogeren 

 » graad van ontwikkeling tereikt hebben: wanneer eene talrijke bevolking 

 » zich daar nedergezet eu de nijverheid langzamerhand, ook buiten onze 

 «dadelijke bemoeijenis , die ertslagen bezocht zal hebben, dan eerst, ge- 

 »loot' ik, zal de lijd gekomen zijn, om van zoodanige ontginning wezen- 

 » lijk nut te verwachten." 



15ij een lateren senii-officielen van 17 Junij 1849, no. '°'=, wordt door 

 den gouverneur-generaal de ministeriele missive van 8 Nov. 1848, No. ,ji,, 

 irict belrekking tot het aanzoek om koncessie van Dauuke & Co. beant- 

 woord. Bij dien briel' is gevoegd een ter zake uitgebragt rap'jort van den 

 toenmaligen gouverneur van Borneo (thans lid onzer kommissie) , welke , 

 na de bezwaren te hebben voorgehouden eener parlikuliere exploitatie , 

 hoofdzakelijk nederkomende op het gebrek aan personeel en de onzekerheid 

 der réussite , deszelfs gedachten mededeelt omtrent de wijze , waai'op de 

 ijzergronden zouden kunnen afgestaan woiden , en de voor^7aarden , die 

 daarbij zijn te observeren , eindigende met het advies om , op de door 

 hem aangegevene wijze , over de ijzergronden te beschikken ten behoeve 

 der partikuiicre industrie. 



De gouverneur-generaal kon bij overweging van de zaak tot geene an- 

 dere konkhisie geraken , dan dat alleen voor het gouvernement de moge- 

 lijkheid beslaat die gronden te exploiteren, althans, dat de middelen van 

 partikulicren daartoe ia verschillende opzigten te kort schieten. Zijne ex- 

 cellentie beseft ten volle hoe hoogst wenschelijk het is , dat Nederlandsch 

 Indië zich in eigen boezem, even als van steenkolen, ook van ijzerenstaai 

 voorzie, en dit besef heeft hem meermalen geleid tot het voornemen om 

 dat groole resultaat voor te bereiden, doch heeft hij zich onthouden vau 

 de uitvoering, op grond, eensdeels , van de motiven , vervat iu zijnen bo- 

 ven aangehaalden semi-oflicielen van den 17den December 1848, no. "^.-^ , 

 en ten andere uit lioofde van zekere, daarbij genoemde, bij het ministerie 

 van koloniën beraamde ontwerpen. 



Zijne excellentie vermeent, dat, wanneer de nood het vereischt, tot de 

 exploitatie van dit onmisbaar metaal over te gaan , alsdan wel de noodige 

 middelen en kundige officieren of ingenieurs zich zouden opdoen , terwijl 

 naar zijn inzien onder de tegenwoordige omstandigheden eene zoodanige 

 exploitatie, beschouwd als onderneming van nijverheid en handel , geene 

 winstgevende resuliaten mag doen vooruitzien. Zijne excellentie vermeent 

 niettemin, dat, indien de heeren Daliikü & Co. , nadat zij in wetenschap 

 zullen zijn gesteld van de tegen hun verzoek gerezene bedenkingen , waar- 

 onder het gemis aan v/aarborg voor de uitvoering der verlangde koncessie , 

 nogtnns bij hetzelve mogten blijven volharden en op eene gunstige be- 

 schikking aandringen , aan hen zou kunnen worden vergund , om zich per- 

 soonlijk of door gemagtigden met het Indisch bestuur in aanraking te stel- 

 len, ten einde omtrent de voorwaarden der verlangde koncessie te onder- 

 handelen, en dat in zoodanig geval hun zou kunnen worden medegedeeld, 

 dat, ofschoon elke nuttige p^rtikidiere onderneming in IVederhmdsch Iitdiè 

 verzekerd kan zijn van de zijde van het bestuur belangstelling , en , naar 

 gelang van omstandigheden , medewerking te ondervinden , het gouverne- 



II. 6 



