gen zij hel regenwater, doch loopen dan de kans van verlies , wanneer liet 

 al eens onverhoopt mogl [jcbuuren , dal de gewone slorfbuijen en stormen , 

 die het klimaat op Huntco kenschetsen, laujj uilhlijven. Bij h\jnne han- 

 delwijze verwerken zij veel meer aarde dan de iidioiid der goudhevattcn- 

 de laag. 



De uitkomsten hunner mijnen houden zij slipt geheim. Lij gemoedelij- 

 ken doorslag van al hetgeen men kou vernemen , kan aangenomen worden , 

 dat zij nooit hooger dan 18 a 20 ten honderd der gedane uitschotten aan 

 winsl behalen, en kunnen zij die ook maar alleen bereiken door veel ijver, 

 eene voordeelige administratie hunner middelen, en (ten minste in verge- 

 lijking van Europeanen) onkostbare leefwijze. 



Meest allijd blijven de uilkomsten der mijnen Tcr beneden dit cijfer, en 

 dikwerf hujjben zij verlies. 



De j aarlij kselie uitvoer van de vrijliavens Samhas en Poniüinak wordt 

 gekalkuleerd op eene waarde Tan hoogstens ƒ 760,000. 



Bij vermoedelijke sciialling, rustende op berigten , onderling vergeleken 

 en aan de waarschijnlijkheid getoetst , moet men aannemen , dat van ge- 

 heel Ncderiandsck Jiorneo , hetwelk nagenoeg eene bevolking van 1,200,(100 

 zielen bevat, niet meer aan goud uitgevoerd wordt dan voor eene waarde 

 van /' 1,300,000, zoodat totnog toe dit produkt van "weinig beduidenis is. Uit 

 een handelsverslag der bezittingen buiten Java over 1848 blijkt , dat van 

 Nederlandsch Bonieo is uitgevoerd aan stofgoud , van de westkust voor 

 ƒ 1,289, .530, van de zuid-oostkust voor ƒ 60,280; dus in het geheel 

 ƒ1,349,810. 



Wijverheid van Europeanen, ter zake der goudontginning, is nog niet 

 beproefd; door den voormaligen gouverneur Wüddik , die ons deze inlich- 

 tingen heeft gegeven , is zoodanige proef voorgesteld , doch het Indisch 

 gouvernement zoude toen nog niet in de gelegenheid zijn geweest , door 

 een' zaakkundige zulk eene proef te doen nemen , waartoe thans door de 

 uitzending van deskundigen de hoop bestaat. 



Bij exploitatien door Europeanen , zullen klaarblijkelijk nieuwe gronden 

 moeten worden gekozen , dewijl die aan de westkust van Borneo , waarop 

 meestal het oog valt, meerendeels óf verbruikt zijn, óf door de bekende 

 korporalien der Chinezen, kongsies genaamd, ontgonnen worden, en het 

 meer dan nroeijelijk en ook niet bepaald noodig zal zijn , daarin de hand 

 te krijgen. Alsdan moet al het benoodigde , dat is, kennis, gereedschap- 

 pen , geld en werklieden , worden aangevoerd , vermits de inboorling voor- 

 alsnog vreemd is aan grooten of gezamenlijken arbeid , en het werk bij 

 daghuur niet bekend is. 



Men zal steeds genoopt zijn met Chinezen de onderneming te doen , en 

 het lijdt geen twijfel, dat, minstens voorloopig , met deze geuootschaps- 

 [Jcongsies) gewijze zal moeten worden tewerk gegaan, daar zij enkel in dien 

 geest bruikbaar schijnea , zoolang zij niet geheel afhankelijk en magteloos zijn , 

 en in dien staat tot rust en arbeid mogten kunnen worden geleid , hetgeen 

 bij geringe te zamenbrenging welligt mogelijk is. Men weet , dat het gros 

 der Chinezen dat oj) Borneo, Singapore , Jttiouiv en elders overkomt, af- 

 komstig is uit het binnenland van Tokien en Kwantong , waar steeds de 

 grootste regeringloosheid heersclit , zoodat do uitgewekenen op de plaatsen 

 werwaarts zij zich begeven , dezelfde onafhankelijkheid brengen en in stand 

 houden als die , waarin zij ten hunnent leefden. Bewijzen daarvan levert 

 de ondervinding in de Engelsche ea. Wederlandsche bezittingen veelvuldig op. 



De handel ter westkust Borneo is aan geene hefllng van regten onderhe- 

 vig en is geheel vrij ; enkel wordt voor den lande het regt tot verkoop 

 van opium verpacht en geschiedt de verkoop van zout uitsluitend van wege 

 het gouvernement. 



Behoudens de regten der hooge overheid, zoude men van 'slandswege, 

 bij eventuele nijverheids-ondernemingen van Europeanen op Borneo , meer 

 het oog op vertier , dan op dadelijke inkomsten moeten hebben. 



Volgens Dr. Horker , lid der kommissie voor het natuurkundig onder- 

 zoek , wiens verslag van een geologisch onderzoek van het zuid-oostelijk 

 gedeelte van Borneo voorkomt in het 17de deel van het Bataviaasch ge- 



