97 



!Fel, Tijihchrijl voor Nederlatichck Indi'c , Ode jinr^infj, 2Jc deel, jjn;;, 

 ilBH, Icverl ccDc oiiibtanc1i<je eii lezenswaardige licscluijvirig van de gimil- 

 gravin|;eii in de al'deeling Sainbas , üorneo's westkust, waaraan wij slcclils 

 het volgende onlleenen : 



De opbrengst der vijf groole mijnen van Moiilradu wordt gekallui- 

 leerd in een jaar te beloopen lOuO thailen goud , of a ƒ 100 de thail 

 ƒ 105,000. Tot verkrijging van een thail gouds wordt berekend , dat ruiiu 

 148 kubiek ellen gronds verwerkt worden; neemt men evenwel in aan- 

 merking, dat dikwijls geheele klompen goud worden gevonden, waaronder 

 er in de laatste tijden zijn aangetroii'en ter zwaarte van 20 thailen en meer- 

 der, dan blijkt het voldoende , dat er geen bepaald rigtsnoer bestaat voor 

 de berekening van de hoeveelheid erts of grond, benoodigd ter veikrijging 

 van zekere hoeveelheid gouds. 



Laat ons thans de belangrijkheid van het eiland Celebes , met betrekking 

 tot dit onderwerp, beschouwen, waartoe wij gebruik maken van het In- 

 disch Maijazijn (tijdschrift), 2de jaargang no. 3 en d, pag. 41, het Tijd- 

 schrift voor Ncderlandsch Indic, 7de jaargang, 2de deel, pag. 90, en den 

 ofiicielcn van den gouverneur-genex'aal de dato 26 Januari] 1849 , no. ^i , 

 met de bijlagen. 



liet zijn de laatste stukken, als zijnde van den jongsten tijd , waaraan 

 ■wij onze inlichtingen voornamelijk ontleenen. 



Voor zoover bekend is, wordt het goud voornamelijk gevonden op het 

 noorder schiereiland van Celebes; hetzelve wordt in drie verschillende 

 landstreken onderscheiden , namelijk : 



1". Belang , staande onder het Europeesch bestuur van Mcnado ; de 

 hoofden zijn er meer beschaafd en voeren een geregeld bestuur. De bevol- 

 king is van eene onderworpene en zachtzinnige geaardheid ,• zij is landbou- 

 wend , doch bewerkt ook de goudmijnen. 



2". Gorontalo , waarbij Limbotto , Bonie , Suiuawa , Bintaoena , 

 Bolonga, Attinqold , Bokalemoen en Pogoeat. Hier heerscht een talrijke 

 adel, onbeschaafd, lui , trotsch in den hoogsten graad , schraapzuchtig en 

 aldus een drukkende last voor de bevolking, die er reeds zooverre gedaald 

 is, dat zij zich als lijfeigenen onder de bescherming van een der ledenvan 

 de vorstelijke familie moeten begeven, om niet allen uitgeplunderd te wor- 

 den. Zij bezit dan ook al die kwade eigenschappen , welke als de natuur- 

 lijke gevolgen kunnen worden beschouwd van zoodanig eene regering. Zij 

 is landbouwende en bewerkt ook de goudgronden in het belang van hare 

 hoofden en dat der Boeginezen. 



3". Mot au \ Bivool en l^ontoli. Hoezeer de bevolking onder eenige Mand- 

 haresche hoofden staat, is echter de regering demokratisch. Ook zij be- 

 oefent den landbouw , doch niet voldoende voor de behoeften, waartoe zij 

 zich ook toelegt op het goudgraven. Aan spel en opium verslaafd , zijn 

 zij traag, onverschillig en hoogst wantrouwend ten onzen aanzien , dewijl 

 zij van ons bestuur geene bescherming genieten , noch tegen de bij hen 

 indringende Mandharezen en Loeginezen , noch tegen de zeeroovers. 



In de eerste en derde streek is, volgens het berigt van den heer Weddik, 

 de grond het eigendom der gemeente. In Gorontalo zijn de vorsten de 

 volstrekte eigenaren van den grond en zelfs van al wat er op is, doch vol- 

 gens ter algemeene sekretarie te Batavia geformeerde nota, bezit het gou- 

 vernement , op de daarbij aangevoerde motiven, het regt, om over de be- 

 doelde landen te beschikken, behoudens de regten der vorsten als leenmannen. 



Het geheele terrein bevat goud. Het komt voor in alluvions , en ligt dan 

 van 6 tot 8 en 10 voeten beneden den beganen grond. Het wordt ook ge- 

 vonden vermengd met steen, en ligt dan wel 300 voeten diep. 



In het eerste geval wordt de goudhoudende aarde door middel eener wa- 

 terleiding bijeengespoeld en daarna het goud er uit gewasschen. In het 

 tweede geval wordt eene kleine , en slecht bekleede mijnput gemaakt en 

 daaruit de erts opgehaald , die vervolgens verbrijzeld en het goud er uit 

 gewasschen wordt. Alles geschiedt met de eenvoudigste middelen en voor 



