99 



raal , om zulke omlernemers wchvilJenJlieid en medcAvcrking; Ie verlecni'ti , 

 is niet Iwijlelaclitijj , irianr wij [jeloovcn , dat deze bijzondere {jezindlieid 

 op zicli zelve niet voldoende is lot liet verlevendigen van eenen ondernemings- 

 geest, die door een -weliigt te lang volgeljouden stelsel van uitsluiting in 

 ' die af'jelegene gewesten ziek nooit lieelt kunnen vestigen. Wil men de 

 zaak met ernst behandelen, dan dienen onze kapitalisten niet afhankelijk te 

 zijn van de bijzondere opinie eens tijdelijken landvoogds. Het oppuibestuur 

 1 zal dan tot be/jinsel moeten aannemen en manifesteren , dat onze buitenbe- 

 J zittingen, zooveel mogelijk, ter ontwikkeling worden overgelaten aan eiken 

 Nederlander, die de overtuiging kan geven van den wil en de middelen te 

 : bezitten, om die ontwikkeling te bevorderen. liet zal een beginsel moeten, 

 uitmaken, om daar, waar 'sgouverneaients gezag voldoende gevestigd is, 

 ' den ondernemers Ijeselierming te verleenen , en om in die landen , waar 

 zulks het geval nog niet is, zijnen invloed op de hoofden der bevolking 

 aan te wenden , len einde dezelve voor de onderneming te winnen , waar- 

 i door deze ten minste zullen worden teruggehouden, om aan personen en 

 zaken , die door het gouvernement blijkbaar worden gewaardeerd en aanbe- 

 volen , moeijeiijkheden te berokkenen. Indien hierbij nog Avordt gevoegd 

 een verbetei^d muntstelsel , dan is het te verwachten , dat vele onzer land- 

 genooten in de Indische gewesten eenen voordeeligen werkkring zullen zoe- 

 ken. 



Ori het eiland Timor wordt in het rivierzand goud gevonden, dat echter 

 tot dusverre van geen groot belang schijnt te zijn. Uit het verslag van het 

 in 1<!29 door den natuurkundige Macki.OT op Timor gedaan onderzoek 

 (waarop wij later zuilen terugkomen) blijkt, dat van regeringswege in 1756 

 pogingen zijn gedaan om zich dit metaal aan te schaffen , doch dat die po- 

 gingen door liet bijgeloof der landzaten zijn mislukt. 



De resultaten van het onderzoek van Macklot waren niet bevredigend. 



(Jok op Banka wordt het goud , ofschoon in zeer geringe iioeveelheden , 

 gevonden , bepalende zich dit , voor zoover bekend is , tot de zuidoostkust. 



Daar is het in den vorm van stofgoud in eene roode , zuivere , met zand 

 vermengde leemaarde verspreid , op 10 a 12 voeten diepte. Tandjong- 

 nangontj , distrikt 3Iarawang , Tandjong -boen ga en Ajer-mejrah , distrikt 

 Pankalpinang , zijn de eenige plaatsen waar men met zekerheid weet 

 dat dit metaal vroeger gegraven werd , en onder het gezag van den sultan 

 van Palembang geregelde mijnen werden bewerkt; welke mijnen echter 

 om den wille eener meer voordeelige tin-exploitatie zijn gesloten geworden 

 {Tijdschrift vcm Nederlandscli Indie ^ 8ste jaargang, 4de deel, pag. 158). 



Wij zullen dit onderwerp besluiten na te hebben opgemerkt , dat ook de 

 eilanden Billiton en Batjan eenig goud schijnen te bevatten , waarvan 

 de kennis ecliter te gering is , om bij die landen te kunnen stilstaan. 



Thans blijven ons ter beschouwing over : 



Diamanten, platina, kicik , antimoniiivi , 

 pamor en koper. 



Diamanten worden tot dusverre alleen op Borneo gevonden. Omtrent 

 dit onderwerp vinden wij aanteekeningen in de Verhandelingen van liet 

 Bataviaasch genootschap, 2de deel, bladz. 67, en 17de deel, bladz. 112, en 

 in de bijlagen van het verbaal van uwer excellentie 's ministerie dd. 2 

 October 1843 , No. 1. 



De mijnen liggen meestal in het gebied der vorsten aan welke de steenen 

 van zekere zwaarte moeten geleverd worden. Dr. Horner noemt het noor- 

 delijk gedeelte van Tanalawut als rijk aan diamanten^ staande onder het 

 beheer van den sulthan en de rijksgrooten van Bandjermassing . Ook het 

 gouvernement bezit in die streken mijnen , doch deze worden sedert 1840 , 

 uit hoofde der geringe opbrengst , niet meer bewerkt. In het westelijk 

 Borneo is het bijzonder de landstreek Landak , onder Pontianak , die als 

 rijk aan diamanten beschouwd wordt. Ook Serawak , onder Borneo Pro- 



