101 



ijilalina en f;;edcg;en ijzer, over, hclwelk tol verder uitwasschen bcwnanl 

 I wordt; ook hier kan op eeneu dajj wasscliens op eene waarde van 30 dui- 

 Icn aan goud gerekend worden. 



liet is bij deze bewerkingswijze klaarblijkelijk , dat een groot gedeelte 

 (van den grond tussclien de galen onbewerkt blijft Jig;;en , en de vraag is, 

 of niet eene bewerking, gelijk die der (^liiiiezen in de goudrjüjnen , voor 

 de aan het gouvernement loebuhoorende diamantmijnen doelmatiger zoude 



j Op de plaats ingewonnene informatiën en waarnemingen, deden Dr. IIoR- 

 ï KEU gelooven , dat uit elk gat de waarde der buitengewoon groole diaman- 

 ' ten niet medegerekeud , dagelijks het gewigt van een piat , gelijk aan een 

 kwart karaat , of een grein dooreen , gewonnen wordt ; een goede en ge- 

 , slepene diamant van dit gewigt heeft eene waarde van ƒ 4. 



De invoer op Java van diamanten alleen van Borneo voor partikuliere 

 rekeningen was in de laatste dertien jaren , volgens de handelsverslagen , 

 als volgt : 



kaï-aten , voor 



In 1836 



» 1837 



» 1838 



» 1839 



» 1840 



» 1841 



» 1842 



» 1843 



» 1844 



» 1845 



» 1846 



» 1847 



» 1848 



5473 

 .5215 

 51)47 

 3484 

 1891 

 2122 

 3980 

 1315 

 onbekend 

 idem 

 idem 

 idem 

 idem 



ƒ 



110,601 

 97,840 



11 7, .550 

 92,525 

 62,410 

 56,520 

 80,875 

 33,900 

 46,450 

 60,825 



128,450 

 96,210 

 67,200 



en van andere eilanden in den archipel, welke diamanten alsmede kunnen 

 gerekend worden van Borneo afkomstig te zijn ; 



Van de Mohtkken 

 » Singapore 



» Celebes 



» dito 



» de Molukkos 

 » Sumalra 



Singapore 



dito 



Madura 



Celebes 



de Molukken 



In 1836 

 1837 

 1838 

 1839 



» 

 1840 



» 

 1841 

 1842 

 1843 

 1844 

 1845 



1846 



» 

 1847 

 1848 



nihil. 



idem 



100 karaten voor ƒ 23,000 



76 » » - 12,350 



? » » - 13,500 



461 » » - 2,400 



105 » » - 630 



80 » » - 2,400 



» » - niiiil. 



» » - idem 



» » - 2,000 



» » - 312 



» » - 4,000 



» » - 210 



» » - 1,065 



nihil. 



idem. 



Uit deze opgave kan echter de produklie van Borneo niet worden afge- 

 leid , alzoo het onbekend is voor welke waarde naar Singapore en andere ei- 

 landen in den archipel van daar is uitgevoerd. 



Uit de handelsverslagen van hetzelfde tijdvak blijkt niet , dat er eenige uit- 

 voer van Batavia naar Europa heeft plaats gehad. 



De hoogere waarde van dit edelgesteente in /vicZ/e boven die in Europa moet 

 ten deele gezocht worden in de Mahomedaansche geloofsleer , welke het ver- 

 bod bevat om gelden op interest uit te zetten. De vermogende Mahome- 

 daan , die zijn kapitaal niet in den handel of in vastigheden steekt , belegt 

 hetzelve welligt daarom bij voorkeur in preciosa's van den minsten omvang 

 en die het meest overeenkomen met zijne zucht tot weelde. 



