102 



Voor de sedert twee eeuwen te Amsterdam gevestigde diamanthandel 

 en slijperijen , waardoor zeer Tele ingezetenen aldaar een middel Tan be- 

 staan Tinden , blijft het hoogst wenschelijk , dat de Boriicosche diamant- 

 handel eene daarvoor gunstiger rigting neme. Uit de Tcrbalen Tan het 

 ministerie dd. 10 Augustus 1841, no, ^ = ^, en 2 Oktober 1843, no. 1, blijkt, 

 dat zulks reeds een punt van ernstige overweging heeft uitgemaakt , doch 

 dat het Indisch bestuur niet bij raagte was , om dezen tak van nijver- 

 heid en handel te Amsterdam te bevorderen. Naar het ons voorkomt kan 

 dit heilzame doel alleen bereikt worden door de vestiging van onze na- 

 tionale industrie op Borneo. Het vertier van gezette diamanten , welke 

 voornamelijk van hier en ook uit Fraiilcrijk op Java worden aangevoerd , 

 doet den wensch ontstaan , dat die op nieuw ontloken industrie , door aan- 

 voer van ruwen diamant van Borneo nog meer in bloei toeneme. 



Platina wordt op Borneo' s zuidoostkust gevonden , vermengd met het 

 goud en de diamanten (Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap , 

 17de deel, pag. 116). Ook te Boedoek , gelegen op 30 uren afstands van 

 Montrado [Borneo' s zuidwest-kust) , vindt men hetzelve veel [Tijdschrift 

 voor Nederlandsch Indié , Ode jaargang , 2de deel, bldz. 398). De be- 

 volking kent zoo weinig de waarde van dit metaal , dat zij hetzelve , onder 

 de benaming van Mas-kodok (paddengoud) als nutteloos wegwerpt. In 

 vroegere jaren maakte te Samhas platina een artikel van handel uit, doch 

 de weinige winsten , welke er van verkregen werden ( /' 2 de 100 pond ) 

 in verhouding tot de moeite om het te verzamelen , heeft hetzelve als 

 handelsartikel doen vervallen. De Chinezen missen de noodige kennis om 

 hetzelve te bewerken. Mag men deze feiten als waarheden aannemen , dan i 

 leveren ze een nieuw bewijs van de noodzakelijkheid dat Europesche in- 

 dustrie zich in deze streken vestige. Dr. HoRifER acht het aan geenen twij- 

 fel onderhevig dat in al de mijnen op Borneo het goud en de diamanten 

 door platina' vergezeld worden; de hoeveelheid staat in verhouding tot het 

 goud, als 1 tot 10; hij begroot de opbrengst aan de zuidoost-kust op 500 

 thail en de opbrengst van Bortieo's westkust wordt door Cüawfurd ge- 

 schat op omtrent 8000 oneen of 4000 thail. Begroot men de opbrengst van 

 geheel Borneo op 5000 thail of 10,000 oneen , of omtrent 625 oude pon- 

 den , zoo is dit , volgens het gevoelen van Dr. Horner , eer te weinig dan 

 te veel. 



Deze natuurkundige verwacht , dat zijne begrooting meer dan eenmaal 

 verhoogd zal moeten worden , wanneer Borneo en de tot één geologisch 

 gebied behoorende naburige eilanden Celebcs , Billiton , Banku en Suma- 

 tra , waar overal goud gevonden wordt , naauwkeurig onderzocht zullen 

 zijn. Daar de inlanders hoegenaamd geen gebruik van dit inetaal kunnen 

 maken , wegens deszelfs onsmeltbaarheid , zoo zou deze , zonder eenige on- 

 kosten verkregene delfstof tot zeer lage prijzen te verkrijgen zijn. 



Ik elk geval blijft dit metaal een belangrijk voorwerp als handelsartikel, 

 en het kan niet dan nuttig zijn , om onze handelsindustrie daarop attent 

 te maken , en inmiddels van landswege een onderzoek omtrent deze aange- 

 legenheid te bevelen. 



De chemische onderzoekingen van eenig van Bandjcrmassi nq afkomstig 

 platina-zand in 1849 in het gouverneraents-laboratorium te Batavia en on- 

 langs te Utrecht door den hoogleeraar Mulder , wettigen de verwachting , 

 dat van dit zand , wanneer hetzelve in meer ruime mate kan worden ver- 

 kregen , hier te lande met voordeel partij kan worden getrokken. 



Het openbaar maken van den zakelijken inhoud der rapporten gevoegd 

 bij den ofticielen van den gouverneur-generaal de dato 11 Juli) 1849 , 

 no. \-.jP , en van den brief des hoogleeraars Mulder de dato 13 Julij a c. , 

 betrekkelijk het resultaat van gezegde onderzoekingen , vermeenen wij te 

 mogen aanraden. 



Het is blijkbaar , dat in het geval van afstand of van het veideenen van 

 koncessien het platina niet van het goud of de diamanten kan gescheiden 

 worden. 



