103 



Na eenn aand;ichligc Iczirirj der sliikkcti kiirincn \vij omtrent kivik niol 

 anders ze{j{jen , dan dat liclzclvc scliijiil {jo'oiidi'n Ie worden Lij I'oclof. 

 Kari en Tavu latiml , alsmede in liet Kamin.ijLiu<j-(ji:ljin(jtc op Jiorneo. 



Het arliliel is van genoegzaam belang , om er meer opzellelijk onderzoek 

 naar te doen; ook ter plaatse waar goud en platina gevonden worden. 



uintimonium vindt men aan de rivier Ela , een tak der Malalioci , en 

 aan den Sekajatn of rivier van Sangfjouiv ; ook nog op punten aan de nog 

 minder bekende' oostkust. 



Dit metaal wordt veelal digi aan de oppervlakte gevonden. Tot nog toe 

 •weel men niet , dat liet spiesglans voorkomt in landen , het gouvernement 

 toebeboorende. 



Uit de besclirijving der logten naar Borneo van Jacob Lbooee , tbans 

 geyestigd te Sarawak , weten wij , dat dit gedeelte van Noord-Bornco 

 rijk is aan antimonium , en dat hetzelve door Bi'.ooke beschouwd wordt ;ils 

 een der aanzienlijkste rijkdommen des l.-mds, hetwelk hem groote voor- 

 deden oplevert. liet is hoogst waarschijnlijk even gemakkelijk te vinden 

 in ons gebied op Bortico. 



I'amor is een zeer wit en smeedbaar ijzer, en wordt gevonden op de ei- 

 landen Cehhcs , 'Tinwr en BUiiloii. Het land van radja Paijong en Bou- 

 gies [Ce/ches) moet vooral veel paraor opleveren. Het wordt daar op de- 

 zelfde wijze uit den erts gewonnen, als het doessoen-ijzer. 

 . Op zieh zelf wordt het pamor niet verwerkt, maar in verband met ge- 

 woon sraeedijzer wordt het gebruikt tot het zoogenaamde damasccren^ eene 

 bewerking , waardoor de voorwerpen niet alleen in schoonheid , maar ook 

 in zamenhang en taaiheid winnen. 



Te Bandjei'massing wordt hel pamor naar deszelfs deugd in twee klassen 

 verdeeld , die met ƒ1 tot ƒ 1.25, en 50 tot 75 cents het katti , betaald 

 worden. 



Koper is , volgens den heer Weddik , in den vorm van stroomkoper , in 

 geringe hoeveelheid gevonden in de streken van Lebawi , ressorterende 

 onder het gouvernementsland Scmibas [Borneo' s tvcstkust) , en komt ook 

 voor op het eiland Batjan in de Molukken. 



Volgens professor Reijkwardt's brieven van 7 en 14 Februarij 1829 , 

 wordt dit metaal in niet zeer groote hoeveelheid gevonden op Sumatra 

 (te Limoen) , op Borneo (in Sambas) en in het Portugesche gebied van 

 Tinwr , alsmede op eene plaats op dat eiland , Fatoeloek genaamd , staan- 

 de onder Nederlandsch gezag. Een stukje erts van die plaats afkomstig , 

 werd op verzoek van het ministerie (verbaal 30 Januarij 1827, no. 168) 

 door genoemden hoogleeraar onderzocht en bevonden 85 percent aan zui- 

 ver metaal te bevatten (verbaal 21 Februarij 1827, no. 79). Ook een mon- 

 ster goud van dat eiland gaf aanleiding tot de vooronderstelling , dat het- 

 zelve rijk Avas aan dien erts. 



Ten gevolge eener ministeriele aanschrijving, werd in 1829 op Tiiiior 

 door den natuurkundige Macklot een geologisch en mineralogisch onder- 

 zoek gedaan , waarvan het resultaat was , dat het koper op dat eiland slechts 

 in eene geringe hoeveelheid aanwezig is ; dat het niet gevonden wordt in 

 gangen of lagen in het aard-gesteente , maar bij enkele stukken , in en 

 op den grond verstrooid. Macklot hield zich overtuigd , dat Timor niet 

 aan de verwachting kan voldoen, en voor eenen regelmatigen bergbouw 

 onvatbaar is. Het rapport deswege werd echter hier te lande geoordeeld 

 als geene genoegzaam juiste opgave van bijzonderheden te bevatten , om 

 daarop eene beslissende meening te uiten ten aanzien der vraag , of op 

 Timor werkelijk een rijkdom aan metalen aanwezig is (verbaal 14 Augus- 

 tus 1830, no. -^-^^). Wij kunnen het denkbeeld van de belangrijkheid van 

 dit eiland met betrekking tot het mineralogische te minder laten varen , 

 omdat men in de Nieuwe Botterdamsche Courant van den 26sten Maart 

 1850 een artikel leest, geteekend door Mr. A. G. Beouwer , volgens het- 

 welk er zekere en ondubbelzinnige bewijzen worden gevonden , van het 

 aanwezen van rijke koperlagen op Timor. 



