104 



"Wij zijn in elk geval jjeneigd te gelooven , dat , indien eenmaal de 

 hinderpalen tot eene volledige lokale kennis zullen zijn weggenomen , als 

 de bevolking beter bestuurd en meer beschaafd zal zijn , dan ook dit ei- 

 land , behalve delfstoflen , een ruim veld aanbiedt tot ontwikkeling van 

 produktive krachten , die aan de belangen onzer natie moeien dienstbaar 

 "worden gemaakt. Men ziet uit de stukken, dat de voordeelen , die de han- 

 del op dat eiland nu reeds aanbiedt , Avorden genoten door walvisclivaarders 

 en Chinezen , en dat onze landgenooten , door gemis aan kennis en on- 

 dernemingsgeest , van die voordeelen verstoken blijven. 



De beschouwing der delfstoflen , die in Nederlandsch Indië gevonden 

 worden, is, voor zooverre wij daartoe in staat waren, afgeloopen. Uwe 

 excellentie zal hebben ontwaard , dat ons gevoelen, met betrekking tot den 

 afstand van de tinmijnen in beginsel één, doch ten aanzien van de toe- 

 passing van dat beginsel verdeeld is ; doch dat wij voor het overige een- 

 stemmig opiueren , om de exploitatien van alle andere delfstoffen over te 

 laten aan partikuiiere industrie, met het doel, om onze uitgestrekte bui- 

 tenbezittingen te doen verlevendigen , en voor onze handelsbelangen pro- 

 duktief te maken , maar voornamelijk om den maatschappelijken en zede- 

 lijken toestand der volken te verbeteren. Uwe excellentie zal tevens heb- 

 ben ontwaard , dat de kennis onzer buitenbezittingen , zoo met betrekking 

 tot de ertsen en andere voortbrengselen des lands , als met opzigt tot de 

 statistiek , over het algemeen nog zeer gering , doch dat evenwel die ken- 

 nis noodzakelijk is voor de opwekking der industrie , van welke dan eerst 

 een gunstige uitslag verwacht kan worden wanneer de onderneming op 

 eene juiste kennis rust van de gesteldheid der gronden en der plaatselijke 

 omstandigheden. 



Wij behoeven verder niet op te merken, dat, wanneer eenmaal die 

 gewesten door een grondig en nuauwkeurig onderzoek behoorlijk zullen ge- 

 kend zijn , men notoir de deelneming onzer natie in derzelver ontwikkeling 

 verwachten mag. 



Wij vermeenen daarom der regering in overweging te moeten geven , 

 om alsnog door een gepast onderzoek in die gebrekkige kennis , vooral der 

 mineralogische aangelegenheden , te voorzien. Mogt zij daartoe kunnen be- 

 sluiten , dan zij het ons vergund de volgende punten aan te geven , welke 

 bij zoodanig algemeen onderzoek , naar ons inzien , dienen te worden ge- 

 observeerd. W ij achten het niet overbodig eenige dier punten te doen 

 vergezeld gaan van enkele ophelderende beschouwingen : 



a. » De gesteldlieid van den bodem , in betrekking tot de erts-rijkheid , 

 » den aard der delfstof, de hoedanigheid en innerlijke waarde vanden erts, 

 >^ met het oog op de kosten van delving en bewerking der grondstof." 



Het behoeft geen betoog, dat de geoloog in de eerste plaats zal moeten 

 werkzaam zijn , waarna de mineraloog , bij onderzoek en ontleding der 

 grondstof, niet slechts de innerlijke, maar ook de betrekkelijke waarde van 

 het produkt en deszelfs vatbaarheid voor de bewerking tot fabrikaat , zal 

 m^oeten bepalen. 



b. » De aard en geneigdheid der plaatselijke bevolking en hare hoe- 

 » grootheid , om daaruit af te leiden of de ontginning , zonder vreemde 

 y> hulp , uitvoerbaar mag worden geacht en genoegzame voordeelen kan op- 

 » leveren , met inachtneming van de bestaande regten der inboorlingen, 

 » die binnen den kring van het ter ontginning aangewezen gebied gevestigd 

 » zijn , of wel aangrenzende landen bewonen ; voorts , in hoeverre de me- 

 » dewerking der inlandsche hoofden nuttig of noodig Ie achten is." 



Het zal vooral noodig zijn om te letten op de zedelijke en maatschappe- 

 lijke ontwikkeling en op de middelen van bestaan, in verhouding tot de be- 

 hoeften voor levensonderhoud der plaatselijke bevolking. 



