110 



Banka tegenwoordig afwerpt , berekende gekapitaliseerde som ontvangt , 

 Toor de tinmijnen Tan Banka en Billiton , dan kan daarvoor een niet on- 

 aanzienlijk gedeelte der staatsschuld afgelost , en alzoo de jaarlijksche ren- 

 telast der natie verminderd worden. En wilde het gouvernement dit kapi- 

 taal bezigen om het muntwezen in Indie te regelen en te verbeteren , ook 

 dan zou hetzelfde doel bereikt en de rente , die anders bij eene negotiatie 

 op nieuw de schatkist moet drukken , uitgewonnen worden. Dit is een 

 zekerder geldelijk voordeel voor de toekomst , dan de tegenwoordige exce- 

 denten der tin-spekulatie , die niet alleen altoos afhankelijk zijn van de ge- 

 wone kansen van den handel , maar bovendien , bij de weerloosheid van 

 Banka , in eenen buitenlandschen oorlog, weldra geheel zouden ophouden. 

 Yoorts zal de mijn-ontginning door partikulieren de inkomsten van Banka 

 en Billiton voor het gouvernement , door in- en uitgaande regten , belas- 

 tingen enz. , ten gevolge eener vermeerderde exploitatie en uitbreiding der 

 bevolking , aanzienlijk doen rijzen , zoodat de maatregel zich ook uit een 

 finantieel oogpunt voor den staat zeer aanbeveelt. 



5. In de vrees , bij sommigen bestaande , voor moeijelijkheden en bot- 

 singen onder de mijuwerkers, die uit den afstand van de mijnen op Ban- 

 ka aan partikulieren zouden kunnen voortvloeijen , deelt men niet. Im- 

 mers de Chinezen blijven in denzelfden toestand als vroeger. Partikulieren 

 nemen slechts de plaatsen in, die tot dusverre door ambtenaren waren be- 

 kleed. De verbeteringen , die eventueel in het mijnwezen mogten worden 

 ingevoerd , zullen den arbeid verligten ; anders zuUen de ondernemers ze 

 niet daarstellen. De » vrees voor nieuwigheden" zal bij hen overwonnen 

 worden door eene verstandige en voorzigtige handelwijze der eigenaren en 

 geemploijeerden , wier belang dit medebrengt , en door de ondervinding 

 van het meerder nut en de groote winst , die de Chinezen zelven van die 

 nieuwigheden trekken. In de geschiedenis van het suiker-fabrikaat der laat- 

 ste jaren op Java, meent men voor de waarschijnlijkheid hiervan een be- 

 wijs te vinden; en een blik op den tegenwoordigen toestand en den aard 

 der mijnwerkers van Banka moet dit bewijs versterken. Immers wat men 

 ook van de ruwheid en onbeschaafdheid en ongebondenheid der Chinezen 

 aldaar moge zeggen , en van welken woelzieken aard ze ook mogen wezen, 

 zeker is het echter , dat zij handelbaar zijn. Een bevoegd beoordeelaar , 

 die jaren lang op Banka en bij het mijnwezen geweest is, legt daarom- 

 trent een merkwaardig getuigenis af (1). Wanneer men de Chinezen, bij 

 gegronde reklames of werkelijk bestaande grieven, billijk en regtvaardig 

 behandelt , is er niets van hen te vreezen. Ook door eene minzame of 

 zachte bejegening, of door toegevendheid, wanneer die niet nadeelig kan 

 zijn , krijgt men van hen veel gedaan , door hun nu en dan eene geringe 

 dienst te bewijzen , door hen in hunne werkzaamheden te gemoet te ko- 

 men , hun kleine geldelijke voorschotten te verleenen , zelfs wanneer die 

 Toor partikulier gebruik benoodigd zijn , kunnen zij worden bevredigd of 

 in rust gehouden. Overtredingen van geringen aard moet men ook , wan- 

 neer dit doenlijk is , over het hoofd zien , of trachten minzaam te schik- 

 ken. Bij dit alles moet men hen , wanneer hunne reklames onbillijk en 

 de grieven ongegrond zijn , doen gevoelen dat het gunsten zijn , die men 

 hun bewijst , dat de inwilliging hunner verzoeken niet geschiedt omdat zij 

 daarop eene wettige aanspraak hebben , en vooral moet men vermijden , 

 om , bij toegeefelijkheid , den schijn te geven , dat men hen vreest. In- 

 dien men op zulk eene wijze met de mijnwerkers omgaat, dan vermeent 

 de genoemde beoordeelaar , dat met hen veel is uit te rigten. De moeije- 

 lijliueden , die het bestuur van Banka van tijd tot tijd met hen ondervon- 

 den heeft, zijn, volgens hem, daaraan toe te schrijven, dat al het boven- 

 staande, meestal door onkunde en onverschilligheid, ja ook wel door vrees 



(1) De heer S. Fraenkel , in het Tijdschrift voor Nederlandsch Indi'é, 

 6den jaargang, 1ste afl. bladz. 72. 



