112 



eene conditio sine qua non op den Toorgrond slond , om óf al de timuij- 

 nen of in het geheel geene aan de partikuliere industrie over te geven. 



Naar hun oordeel is ook van eenen afstand der tinmijnen van Banka en 

 militon in haar geheel, een betere uitslag voor de ondernemers te wach- 

 ten. Zij treden dan als exploiteurs in de plaats , die thans door het gou- 

 vernement wordt bekleed, en zijn voor deze tin-soort meesters van de, 

 xaarkt , terwijl daarentegen bij partiele ontginningen hunne onderlinge kon-/ 

 kurrentie , èu bij de exploitatie èn bij den verkoop , dezelfde moeijelijk- 

 heid en nadeelen zouden kunnen doen geboren worden , welke hierboveh 

 voor het gouvernement werden gevreesd. 



Een der leden, ofschoon zich over 't algemeen vereenigende met deze 

 beschouwingen , hechtte echter zooveel aan de noodzakelijkheid , dat het 

 gouvernement niet langer spekuleert en liandel drijft , maar zich bepaalt 

 bij de vervulling zijner pligten en het handhaven zijner regten als souve- 

 rein , dat hij in ieder geval verlangt afstand van tinmijnen aan partikuliereQ' 

 Ilij hield zich overtuigd, dat, wanneer daarmede slechts een begin vas 

 gemaakt, het gegeven voorbeeld spoedig door anderen zou gevolgd worden, 

 en wees ook hier op de kontrakten voor het fabriceren van suiker op Java 

 met partikulieren gesloten. In den aanvang waren daarvoor bijna geene 

 ondernemers te vinden , ofschoon het gouvernement nog wel renteloos het 

 noodige kapitaal leverde. Thans zijn er liefhebbers in overvloed , ook zon- 

 der eenig geldelijk voorschot. Zoo zou het ook met de exploitatie van tin- 

 mijnen door partikulieren gaan. En mogten dan ook al de prijzen , door 

 eene vermeerdering der hoeveelheid van het produkt (die in allen gevalle 

 slechts langzaam plaats had) gedrukt worden , hij begreep dat het verbruik 

 van het tin zich langzamerhand zou uitbreiden , en men dan kleinere 

 winsten op eene grootere hoeveelheid zou behalen , in stede van groote 

 winsten op eene kleine. Met het oog op de vreemde mededinging, vooral 

 van Engeland en MalaJcJca , scheen dit zeer verkieslijk, want hij voorzag, 

 dat onze mijnen nog altoos met voordeel zouden kunnen werken, wanneer 

 de vreemde reeds lang wegens den lagen prijs niet meer zouden kunnen 

 produceren. 



Immers , ofschoon Engeland tegenwoordig Banka' s grootste konkurrent 

 is, en Malakka het worden kan, zal toch de zuiverheid van het Banka-tin 

 de waarde daarvan altoos boven die van andere tinsoorten handhaven. 



Het Banka-tin wordt beter geacht dan het geraffineerde , dan het uit de 

 alluviale gronden verkregen Engelsche tin en ook beter dan het Malakka- 

 sche produkt. De heer Ckoockkwit is mede van die meening. » Mogten er 

 » tijden komen — zegt hij — dat de produktie zoo groot werd, dat de prijzen 

 «aanmerkelijk moeten dalen, dan is het zeker, dat bij de winstderving voor 

 » Banka , Engeland stellig en Malakka misschien onnoemelijke verliezen 

 » zullen ondergaan, en dat in Duitschland (het Saksische tin is tevens zeer 

 «slecht) onmogelijk meer met eenig voordeel gewerkt zal worden." 



üo A de vermoedelijke uitbreiding van het verbruik van het tin wordt 

 door den heer Croockewit bevestigd. » Het tin —zegt hij -^ wordt voor klok- 

 » en kanonnen-metaal (waarvan voor het eerste 20 pCt, tot25pCt., voor het 

 » laatste 9 pCt. voorkomt) benuttigd ; voor zoovele huiselijke ustensilen , 

 » zoo als het in den handel voorkomt, gebruikt; voor inwendige beklee- 

 » ding van koperen vaatwerk (welks gebruik ook bij grooter of liever meer 

 » algemeene beschaving zal toenemen) en in menige zaak als bladtin of 

 » tin-amalgama (eene verbinding met kwikzilver) gebezigd. 



» Teel tin wordt er thans verbruikt tot het bereiden van het in den han- 

 » del bekende tin-zout (chlorure d'étain), dat in de verwerijen als mordant 

 >j van onschatbare dienst is , en waarvan het gebruik ook toeneemt. Het 

 » witte tin-oxyde wordt bij de bereiding van glas émail en bij de kleuring 

 » van geel glas gebezigd." 



Behalve de hier opgenoemde , zijn er nog zeer vele zaken , waartoe tin 

 benoodigd is , en op grond hiervan vermeende het bedoelde lid , dat met 

 eene toename van produkt de vermeerdering van konsumtie hand aan hand 



