lLi7 



Wat het tweede punt belieft , de verliezen namelijk , welke hul c,ou- 

 Terneinerit op du a;»iil)usludiiijjen der bunoodifjdhudea iiio,'];t lijden , — in deze 

 benoodi{;(liiudun zonden de parlikniierea op eene goedkoopere wijze zelven 

 kunnen voorzien; of de rejjering in plaats daarvan, bijv. op Muntok , eenc 

 markt knnnea openen voor den aanvoer van rijst enz. en aldaar tegen tin 

 (waarover in dat geval allhans {yedeultelijk vrije beseliikking zou moeten 

 gegeven worden) óf geruild óf in betaling gegeven kininun worden, voor 

 zooveel de besta'ande konlrakteii met de kongsi's de afschairing der bedoelde 

 leverantie van benoodi;;dhedcn zullen toelaten. 



Aangaande het derde punt , zou de konfiskalie van de tinmijnen geen 

 plaats hebben , bijaldien dezelve op eene wettige wijze aan ]jartikulieren 

 waren verkocht ; en alzoo de grond zelf in partikulierea eigendom ware 

 overgegaan, hetgeen niet het geval zou wezen, wanneer de exploitatie voor 

 een zekeren tijd verpacht niogt zijn. 



Hoezeer ik derhalve do overgave der mijnen in JVcderlandsch Indic in 

 het algemeen, en die van Banica in liet bijzonder , nuttig acht, komt mij 

 echter die overgave en bloc wel zeer. wenschelijk , maar onuitvoerlijk voor , 

 én zie ik daartoe geen' anderen weg, dan die eener proefneming op een ge- 

 deelte van dat eiland. 



Immers zou die overgave en bloc hoogst waarschijnlijk ten gevolge heb- 

 ben het bedanken van vele administrateurs , ter vervanging van welke niet 

 dadelijk deskundigen en met de huishouding aldaar bekende personen kun- 

 nen gevonden worden. Voorts zou het zeer mogelijk zijn , dat de Chine- 

 zen zich tegen dien overgang zouden verzetten , of daarvan partij wilden 

 trekken, hetgeen ligtelijk een' opstand, met de gevolgenvan dien, gelijk 

 op Muntrado , zoude te weeg brengen , waardoor de regering , als bescher- 

 ming verschuldigd zijnde , ligtelijk verpligt zou kunnen zijn tot eene ex- 

 peditie , niet minder kostbaar dan die van Bali. En dat gevaar zou nog 

 spoediger verwezenlijkt worden , -wanneer die overgave niet aan eene maat- 

 schappij , maar aan difïerente personen zou zijn gedaan , vermits daaruit 

 eene gevaarlijke konkurrentie zou ontstaan, waarvan de Chinezen alleen de 

 voordeden zouden plukken en schromelijke verliezen het gevolg zouden 



zijn-. 



Eindelijk zou , bij geheele overgave der exploitatie op eens van de Banka- 

 tinmijnen aan partikulieren , dat gedeelte van het tin , waarover de vrije 

 beschikking wei zou moeten verleend worden , niet tot die goedkoope 

 vrachtprijzen naar Nederland vervoerd kunnen Avorden , waai'toe het gou- 

 vernement , wegens deszelfs bevrachting voor de jaarlijksche produkten , 

 alleen de preferentie en zekerheid heeft , en derhalve ook voor de parti- 

 kulieren groote misrekening daarvan het gevolg zijn. 



Doch welke onderneming of maatschappij zal zich aan dergelijke proefne- 

 ming wagen , met een kapitaal van ten minste 20 millioen guldens , dat 

 voor eene onderneming en bloc zoude worden gevorderd , en waartegen de 



de sulthan jaarlijks 15,000 pikols tin van de orang-goenoeng, en even zoo- 

 vele van de Chinesche mijnwerkers ontving ; dat de eerste hem 45,000 

 dollars kostten , ongerekend het voordeel van de leverantiën van kleeding 

 en andere behoeften, waarmede de prijs grootendeels voldaan werd; de 

 laatste 80,000 dollars; te zamen 125,000; — dat deze hoeveelheid aan de 

 Kompagnie voor 300,000 dollars werd overgegeven , en dus de jaarlijksche 

 winst van den sulthan op het tin 175,000 dollars bedroeg. Deze geheele in- 

 rigting van het beheer der tinmijnen werd door de Engelschen veranderd. 

 Be tiko's en kongi's verloren hun gezag ; zij betaalden voor het tin , alle 

 onkosten daaronder begrepen , den vasten prijs van 8 piasters per pikol van 

 133 ponden, » doch" zegt Cbawfurd , » de zoo te regt veroordeelde le- 

 » vering van de rijst , met al hare schadelijke gevolgen , bleef tot den voor- 

 » maligen prijs bestaan." 



