128 



jaarlijksche bruto-iakomsten yan ruim drie millioen worden yereischl en 

 op het spel zouden staan. 



Om alle deze redenen houd ik de OTergaTe en bloc , onder beter 

 oordeel , gevaarlijk Toor het gouvernement en onuitvoerlijk voor de parti- 

 kuliere industrie ; doch aangezien de gronden waarop zich de kommissie 

 voor de overgave heeft verklaard , voornaiuelijk bestaan in de vrees voor 

 konfiskatie in geval van oorlog, en het alzoo wenschelijk is en blijft, dat begin- 

 sel in de eerste plaats op Bimka en Billito7i toe te passen , — aangezien in 

 dat geval aan de tin-produktie het meest verloren kan worden — acht ik 

 het noodig en wenschelijk, dat daarmede eene proeve genomen worde, 

 niet alleen op het eiland BilUton , zoo als door een gedeelte der kommis- 

 sie is aanbevolen , maar op Banka zelf , en wel in een der distrikten van 

 het eiland, bij voorkeur daar waar geene kongsi's gevestigd zijn ; of anders 

 het distrikt Koba, waarvan de hoofdplaats toch moet verlegd worden, 

 vermits in den omtrek van dezelve geene geschikte mijnen meer gevonden 

 worden, terwijl die overal elders zich in dat distrikt voordoen. Dit dis- 

 trikt toch levert jaarlijks niet meer op dan 1000 pikols , waarmede dus niet 

 te veel gewaagd zal behoeven te worden , en daarom juist dergelijke proef 

 daarmede genomen zou kunnen worden , op zoodanige voorwaarden , als 

 door deskundigen , onder toezigt van het gouvernement , raadzaam bevon- 

 den worden , om die proefneming zonder schokken te kunnen bewerkstel- 

 ligen , en voorts op den voet waarop de kommissie die overgave \an Ba}ika 

 en bloc heeft aanbevolen , met dat onderscheid , dat zulks bij wijze van 

 verkoop , en niet bij erfpacht , zal plaats hebben , en dat de koopschat 

 niet op eens, maar in termijnen zal kunnen worden voldaan; als ook dat 

 daarbij geene beperking van de nationaliteit der geëmploijeerden , opzig- 

 ters of ingenieurs zal worden gemaakt , waardoor de ondernemers , bij ge- 

 brek aan deskundigen in het mijnwerk in JVederland , na de afscheiding 

 van België , in verlegenheid zouden geraken. 



Yerraits evenwel dergelijke proefneming op het eiland Banka niet belet- 

 ten zal om zulks te gelijker tijd op het eiland BilUton te bewerkstelligen , 

 kan ik mij zeer wel vereenigen met het gevoelen van de heeren leden der 

 kommissie , die zich tot het nemen van die proef bepaald voor BilUton 

 verklaard hebben. Hoezeer de uitslag daarvan niet zal bewijzen , dat zulks 

 op Banka en bloc even goed zal reusseren , doch alleen dit : dat bij be- 

 sluit van de regering , om eventueel daartoe ook over te gaan , de maat- 

 schappij , welke zich daarvan goed gekweten heeft , de preferentie verdient , 

 welke in zoodanig geval ook is bedongen geworden ; op die wijze voorbe- 

 reidende de geheele overgave der tin-exploitatie aan de partikulieren , en 

 dat op den voet en wijze waarop die overgave door de kommissie voor de 

 BilUtonsche exploitatie is voorgedragen , namelijk bij wijze van verkoop 

 aan eene , onder direktie van Nederlanders te Batavia gevestigde vennoot- 

 schap , en dat wel volgens het voorschrift van het Indisch Wetboek, 4de 

 afdeeling , art. 1519, met regt van wederkoop binnen den tijd van vijfja- 

 ren , tegen vooraf te bepalen schadeloosstelling in geval van revindikatie. 

 Hierdoor kan de prijs aanvankelijk zeer billijk gesteld worden , en behoeft 

 de zaak nie* ^fl.ankelijk te worden gemaakt van een voorafgaand onderzoek 

 van deskundigen. Termifs de regering den definitiven verkoop over 5ja- 

 ren op zoodanige grondslagen kan toezeggen , als na verloop van dien tijd 

 raadzaam zal bevonden worden , en zoo doende de regering daarbij geen 

 schade lijden en den ondernemers een billijk voordeel verzekerd worden kan. 



(Gef.) J. .T. A. SANTHAGElfS. 



Voor eensluidend afschrift , 

 De fungerende sekretaris-generaal bij het 

 ministerie van kolomen , 



J. F. BOOGAARD, /. S.-G. 



I 



