ISO 



gelaten , of kan die alleen door middel van yreemde kapitalen tot stand 

 komen, dan Tait het niet moeijelijk te gissen, -wie inde eerste 'plaats , of 

 liever de eenige mededingers zijn zullen. 



De vooruitgang in het mijnwezen aldaar , gedurende de laatste twaalf jaren, 

 heeft meer dan vroeger de ijverzucht der Engelschen opgewekt; de Singapore 

 Frce Press heeft daarvan gedurig en openlijk de bewijzen geleverd,- zij is 

 zelfs zooverre gegaan , van te durven vooronderstellen , dat de kommissie , in 

 der tijd met de ruiling van JBanka belast, niet ter goeder trouw gehan- 

 deld , maar daarbij Ntderland boven Engeland zoude hebben bevoordeeld. 



Dit is intusschen geenszins het geval geweest. Tijdens het Engelsch be- 

 heer bedroeg de hoogste produktie van tin nie" meer dan 10,000 pikols : 

 en wanneer men nu in aanmerking neemt de doorgaans kostbare inrigting 

 der Engelsche etablissementen , die de winst van deze geringe opbrengst 

 grootendeels, zoo al niet geheel, hebben moeten verzwelgen, zoo zalmen 

 in die onbeduidende voordeelen , welke Banka aan Engeland opleverde, 

 veeleer de oorzaak moeten zoeken , waarom die mogendheid dat eiland aan 

 Nederland heeft afgestaan. 



Dan hoe dit ook zij , Engeland wordt blijkbaar , bij de aanzienlijke voor- 

 deelen die Nederland uit deszelfs overzeesche bezittingen trekt , op dezen 

 staat van zaken al meer en meer naijverig, en zal geene gelegenheid laten 

 voorbijgaan , om zich een gedeelte daarvan toe te eigenen : eene verpach- 

 ting der tinmijnen op Banka, en dat voor zoo een aantal jaren, biedt 

 daartoe eene goede gelegenheid aan , altijd in de vooi-onderstelling dat vreem- 

 de kapitalen daarvan niet zullen Avorden uitgesloten. 



Door het steken van deszelfs kapitalen in eene zoo uitgebreide onderne- 

 ming als de ontginning der mijnen op Banka , valt het niet Ie betwijfe- 

 len of Engeland zal van het Kederlandsche gouvernement eene ondersteu- 

 ning en bescherming vorderen , welke het , in aanmerking genomen zijne 

 nog belangrijker bezittingen in den Indischen archipel , welligt niet altoos 

 in staat zal zijn te kunnen verleenen. 



Immers zal , bij eene verpachting , het toezigt over de bewerking en 

 de geheele leiding der zaak niet meer zijn opgedragen aan ^s lands diena- 

 ren , ambtshalve gehouden voor 's lands belangen te waken , maar dat 

 toezigt , geheel van het bestuur afgescheiden , overgaan op partikuliere on- 

 dernemers of de geëmploijeerden der daarvoor opgerigte maatschappij , 

 waarschijnlijk op vreemdelingen , die alleen hun eigen belang, en niet dat 

 van het Nederlandsche gouvernement tot rigtsnoer hunner handelingen 

 zullen stellen. Eene uitbreiding van het mijnwezen , eene verbeterde be- 

 werking van den erts zal hun eerste streven zijn, als het eenige middel 

 om zich noemenswaardige winsten te verzekeren. Bij de keuze der mid- 

 delen zal het dan geenszins de vraag zijn , of deze voor de belangen van 

 het gouvernement wenschelijk zijn , met betrekking tot de mate van tevre- 

 denheid onder de mijnwerkers zelven , bij verkeerde middelen , daartoe 

 aangewend , zal zullcs op de talrijke Chinesche bevolking , eenmaal aan 

 eene eigene bearbeiding der mijnen gewoon geraakt , al aanstonds ongun- 

 stig terugwerken ; eene mindere produktie dan vroeger zal daarvan het eerste 

 gevolg zijn , bij een zoo lastig en eigenzinnig volk als de 5a/i7ia-Chinezen; 

 verslapping van den kant der mijnwerkers , aanstrenging van de zijde der 

 partikuliere ondernemers , ontevredenheid en klaglen van weerskanten ; en 

 niet zoodra zal deze toestand eene meer of min gevaarvolle wending nemen, 

 of het bestuur van Banka zal geroepen zijn tusschen 1 eide te komen , om 

 de vorderingen der partikuiieren , de vreemdelingen misschien , des noods 

 met kracht van wapenen te ondersteunen tegen de regten van eene bevol- 

 king , die, hoezeer daar ook zelve vreemdeling zijnde, nogtans eene reeks 

 van jaren de bescherming vsn een gouvernement genoten heeft , dat haar 

 dan aan de willekeurige eischen van vreemde fortuinzoekers heeft prijs 

 gegeven. 



Met Indisch gouvernement heeft tot dusverre de Chinesche bevolking van 

 Banka steeds door beleid aan zijne belangen weten dienstbaar te maken , 



