311^ 



In de West-Indien worden de versche wortels geraspt, goed 

 i uitgeperst en het meel in de zon en op heele platen of in 

 ijzeren pannen goed droog uitgedampt , waardoor het langen 

 tyd goed kan blijven, om er nader brood of andere koeken 

 van te bakken. 



Van het uitgeperste sap der Bittere Cassave , dat als een 

 sterk en snelwerkend vergif wordt vermeld , welks werking 

 echter door koken wordt vernietigd, wordt eene soja (cassi- 

 ripo) bereid, waarbij men veel Capsicum annuiim L. (Tjabeh) 

 voegt, welke even als de Japansche soja gebruikt wordt. 



Indien men nu den prijs berekent , dien een bouw in kon- 

 sumptie kan opbrengen , dan raag die wel op het dubbele 

 van den eersten inkoopsprijs geschat worden , en zal alzoo f SOO 

 tot f 800 recepissen bedragen. Welke rijstvelden hebben ooit 

 die som aan padi opgeleverd? 



Wat hier echter alles afdoet is , dat men deze spijs met 

 graagte nuttigt en haar als even goed, ja voedzamer dan rijst 

 beschouwt (wat bij eenen Javaan veel zeggen wil) , en dat 

 zij niet, zooals sommige andere wortelgewassen, bij aanhoudend 

 gebruik, onaangename gew^aarwordingen in de maag achter- 

 laat, zooals dit met de Convolvulus hatatas L. (ohi djawa) het 

 geval is, die men daarom in China in platte schijven snijdt 

 en in de zon droogt , waardoor ze hunne nadeelige eigenschap- 

 pen met het sap schijnen te verliezen en lang bewaard kun- 

 nen worden, om, bij schaarschte aan rijst, geraspt, en na daar- 

 mede vermengd en gekookt te zijn, genuttigd te worden. 



De kuituur der Cassave is dus in een gedeelte van Bantam 

 voor goed gevestigd , en daar waar deze genoegzaam is uit- 

 gebreid, zal een misgewas der rijst minstens geenen hongers- 

 nood veroorzaken; ware het nu niet te wenschen dat deze 

 kuituur over geheel Java , en ook elders in dezen Archipel 

 voor goed werde ingevoerd? Voorzeker zal het gouvernement, 

 van deze daadzaken kennis dragende, niet verzuimen, de teelt 

 dezer plant aan te moedigen , en haar des noods door alle 

 gepaste middelen , tot welzijn der nog weinig zorgzame be- 

 volking in te voeren. 



