622 



dervinding geleerd, weigert hun krediet te geven. 



De handel met de Dajah's is daarenboven geheel of gedeel- 

 telijk een monopolie der vorsten (52). In het algemeen kan 

 men den binnenlandschen handel beschouwen als in drie ver- 

 schillende handen : 



1. De waren, welke over zee te Pontianak worden aange- 

 bragt , worden van hier langs de Eapoeas naar de hoofdplaat- 

 sen der onderscheidene rijkjes in de bovenlanden vervoerd en 

 daar aan de vorsten en kooplieden verkocht of verruild tegen 

 de voortbrengselen van het binnenland, welke weder naar i'on- 

 tianak afgevoerd worden. Deze handel is, op één oftweebin- 

 nenlandsche kooplieden na , geheel in handen van Boeginezen 

 en Chinezen, die te Pontianak te huis behooren , maar dikwijls 

 ook vrouwen hebben in de bovenlanden, door welke huwelij- 

 ken zij dezelfde voorregten verkrijgen als de ingezetenen der 

 bovenlandsche rijkjes en minder te lijden hebben van de kne- 

 velarijen der vorsten. 



Van Pontianak worden naar de bovenlanden gebragt: zout 

 uit het gouvernementspakhuis, Europesche lijnwaden, Chi- 

 neesch aardewerk, koperdraad en koperwerk (gongs en ta- 

 lams), zwart linnen, ijzer, tabak, ivoor, kralen, kruid, on- 

 derscheidene kramerijen , klappers, enz. 



Van de bovenlanden worden naar Pojitianak afgevoerd : 

 rijst (vooral van de Melawi), rottan, stofgoud, diamanten, 

 tengkawan- olie, damar, vischkuit (telor biawang) en gedroogde 

 visch, honig en was, matten, mandewerk, enz. ; garoe, laksa en 

 ebbenhout komt voornamelijk van den zeekant, niet van boven. 



2. De waren van Pontianak aangebragt, als: zout, tabak, 

 zwart linnen en ijzer , worden door de vorsten aan de Dajah's 

 geleverd tegen buitensporige prijzen, te voldoen in rijst, teng- 



(52) De handel langs. de Kapoeasmag door ieder gedreven Avorden, die 

 een vergunnings-billet van den sulthan van Pontianak heeft. 



De vorsten staan den handel in hun eigen rijk langs de zijtakken der 

 Kapoeas, alleen aan onderdanen van hun rijk toe. 



Somtijds ook houden zij dien geheel aan zich, als bijv. aan de Ka- 

 toengouvj , waar alleen de pangeran Koening van Sintang mag handelen. 



