628 



slaven en pandelingen. Slaven zijn of in vroegere jaren van 

 Soembmoa, Endeh, Boegis, enz. aangevoerd of uit slaven gebo- 

 ren of Dajah's die tot den slavenstand vervallen zijn. De Da- 

 jah's worden (volgens hun eigen adat) 's vorsten slaven wan- 

 neer zij in den oorlog gevangen genomen worden, of wanneer 

 zij bloedschande begaan hebben, of zich schuldig gemaakt heb- 

 ben aan tooverij, of wanneer zij in drie jaren geene inkomsten 

 aan den vorst hebben opgebragt. Buitendien worden vele Da- 

 jah's zonder wettige redenen en alleen onder voorwendsel dat 

 zij schulden hebben, door den vorst opgeligt en verkocht. Vol- 

 gens de Arabische wet geldt even als bij ons de regel partus 

 ventrem sequitur, maar in de bovenlanden worden ook de 

 kinderen van vrije vrouwen, wanneer de vader slaaf is, slaven. 



Volgens de mohammedaansche wet kan elke slaaf zich vrij 

 koopen door den koopprijs terug te betalen, maar in de bo- 

 venlanden wordt dit zelden toegestaan. Slaven, In huis van 

 hunnen meester geboren {anak mas), kunnen zich volgens het 

 gebruik vrij koopen voor 60 reaal 6 soekoe of f 123. 



Pandelingen zijn dezulken, die eene schuld hebben aangegaan, 

 van welken de interest niet in geld, maar in arbeid wordt vol- 

 daan [oetan badan, zeggen de Maleijers). 



De schuldenaar wordt geen pandeling dan met zijn goed- 

 vinden en door overeenkomst met den schuldeischer. Gewone 

 koop- of speelschulden foetang wang) maken den schuldenaar 

 niet tot pandeUng. De pandeling kan in den regel zijne schul- 

 den betalen , wanneer hij wil. De schuldeischer daarentegen 

 kan de voldoening der schuld niet vorderen. 



De vrouw en kinderen van den pandeling zijn gewoonlijk 

 borg voor de schuld en komen, na den dood van den pande- 

 ling , in diens plaats. De pandeling is gehouden voor den 

 schuldeischer te werken zoo dikwijls deze dit in billijkheid 

 vorderen kan , bijv. als roeijer bij reizen , bij het bouwen van 

 een huis als koeli , bij feesten , enz. De schuldeischer moet 

 gedurende dien tijd in zijn voedsel voorzien en hem sirih en tabak 

 geven, maar het werk komt niet in mindering van de schuld. 

 Heeft de pandeling geen werk bij den schuldeischer, dan doet 



