83 



ik 2G beschouwd heb , plaats hebben. De zeldzaamste zullen 

 in dit tijdschrift beschreven M'orden. 



Het verheugt ons, hier melding te mogen maken van zeven- 

 tien steenen wiggen , die wij van den jongen heer Henri Ro- 

 chussen ontvangen en der klasse toegezonden hebben. 



Van die zeventien wiggen zijn drie een soort van jaspis, 

 drie van vuursteen, twee van dioriet met zwavelijzer, drie van 

 chalcedon , twee van agaat en de vier overige van feidsteen ?, 

 gesilificeerd hout , plasma en phonoliet. 



Deze zeventien wiggen komen voor het grootste gedeelte 

 uit de residentie Cheribon. 



Niettegenstaande deze steensoorten op Java voorkomen , is 

 het waarschijnlijk , dat in vroegere eeuwen op Java steenen 

 werktuigen niet alleen geslepen , maar tevens door den oorlog 

 of ruilhandel van elders aangevoerd zijn. 



Men zoude in verzoeking gebragt worden om aan te nemen , 

 dat sommigen dezer zeventien steenen wiggen tot het bewer- 

 ken van trachiet gediend hebben. Zij zijn toch met een 

 onbegrijpelijk geduld en volharding uit jaspis, chalcedon 

 of agaat tot eene zoo fraaije dunheid en scherpte geslepen , 

 dat zij voor een niet alledaagsch werk schijnen vervaardigd 

 te zijn , tenzij ze slechts tot sieraad gedragen en later door 

 messen en krissen vervangen zijn. 



Of een dezer wiggen van agaat niet met behulp van metaal 

 vervaardigd is, of bestond, toen de bronzen wiggen reeds in 

 zwang begonnen te komen , durven wij niet te beslissen. Wij 

 zien daaromtrent met belangstelhng nadere nasporingen der 

 oudheidkundigen te gemoet. 



De grovere wiggen zullen tot de bewerking van hout of tot 

 wapens gediend hebben. 



In het museum van het Bataviaasch Genootschap van Kun- 

 sten en Wetenschappen zijn voorhanden negen wiggen , waar- 

 van zes uit jaspis , twee uit chalcedon en een uit vuursteen 

 bestaan; vier stuks van vuursteen, die tot lans of piek of 

 scherp wapen gediend zullen hebben , en een steen van 

 jaspis , die der beschrijving en afteekening overwaardig geacht 



