S89 



tere koelte, de vuren veel beter trokken dan over dag, 

 sloeg somtijds eene vlam van 4 a 5 ellen lengte uit den schoor- 

 steen, welke echter weder verdween zoodra de vuren meer 

 naar de deuren toe waren gehaald. Het is derhalve noodzakelijk 

 al het touwwerk van het tuig in de nabijheid van den schoor- 

 steen door tuigketting te vervangen. De kolen van Bandjer- 

 masin lieten zooveel roet na , dat na twee dagen stoomens 

 de uiterste vakken van de vlampijpen wegens de mindere trek- 

 king aldaar , geheel digt waren. Het was noodig, dat al de vlam- 

 pijpen tweemaal per dag geveegd werden, ten einde behoorlijk 

 stoom op , en de vaart van 7^ mijlen in de wacht te behouden. 

 De vlampijpen van de Samarang hebben 3 Eng. of 7,6 Ned. dui- 

 men middellijn en de moeite , veroorzaakt door dit zwaar 

 aanzetten, vermeerdert naarmate de pijpen naauwer zijn, zooals 

 vroeger Zr. Ms. stoomschip Etna ondervonden heeft, waar 

 de vlampijpen If Eng. duim middellijn hebben. Bij het schoon- 

 vegen regent het vonken en dubbel toezigt tegen het ontstaan 

 van brand is noodzakelijk. 



Maar ook bij het gebruik van Engelsche kolen hadden wij me- 

 nigmaal eene groote vlam uit den schoorsteen , doch nooit zooveel 

 roet. De kolen van Samarinda hadden het eigenaardige, dat ze 

 eenen bijna onzigtbaren rook opleverden, en die van Pamantjin- 

 gan , dat zij uitermate veel asch , zeer gelijkende naar krijt 

 (per wacht ongeveer 20 mudden) , nalieten. 



Onze ondervinding met het stoken van brandhout opgedaan, 

 kan voor stoomschepen van nut zijn. Te Passir namen wij 3000 

 stuks hout, gemiddeld 5 Ned. ponden wegende, aan boord, 

 van twee soorten : kajoe api en kajoe glam. De grootste vaart 

 daarmede bereikt , was 4| en de gemiddelde 3| mijlen ; wilden 

 wij de machine , welke anders 38 slagen doet , meer dan 21 

 laten draaijen , zoo viel de sloom zeer spoedig van 3f Eng. 

 pond, maximum voor hout, tot 1| pond. Daarop werden ko- 

 len en hout te zamen gestookt ; eerst liet men eene laag der 

 eersten goed door branden , dan werden daar overheen de vuren 

 vol hout gestopt , later op het doorgebrande hout weder eene 



