Algorismus prosaycus magistři Christani. 3 



Itaque paucis adnotatiunculis adiectis vetustam Christani scrip- 

 tionem trado viris doctis in cognoscenda mathematicae historia operám 

 collocantibus benevole perlustrandam, dum maximas gratias ago M. 

 Cantori, inclitae universitatis Heidelbergensis professori, quod ad hoc 

 opusculum ipsi čerte gratissimum melius formandum me pro viribus 

 fovit et adiuvit. Nam qui, sicut ille, fontibus nitens, quem ad modům 

 arithmeticae fundamenta provehi et doceri coepta sint, exponere co- 

 netur, is maximě, quanti putandum sit ad eam curam adiumentum 

 vel levissimum, cognoscet atque intelleget. 



Restat, ut me in codice describendo consiliis et auxiliis coUegae 

 amicissimi losepM Emleri sublevatum esse profitear: ob banc huma- 

 nitatem et ipsi gratias ago ex animo. 



Scribebam Pragae mense lanuario 1893. 



Dr. F. J. Studnička. 



Incipit algorismus prosaycus magistři Christani. 



Motus parvulorum amore rudimenta artis compotiste brevi stilo 

 curavi conscribere. Et quia omnis comparacionis summa numero 

 exercetur, igitur a numero tamquam a priori inchoandum est. Unde 

 numerus non est aliud nisi unitates collecte; unitas antem est, qya 

 unaqueque res dicitur esse una Et est triplex numerus, scilicet di- 

 gittus, articulus et numerus compositus seu mixtus. Digittus est 

 omnis numerus minor decem, scilicet 1. 2. 3. 4 5. 6, 7. 8. 9. usque 

 novem inclusive; articulus est omnis numerus, qui potest dividi in 

 decem partes equales, ita quod nichil sit residuum neque diminutum, 

 ut 10 dividitur in decem unitates et 20 in decem dualitates et 30 

 in 10 trinarios et sic consequenter de aliis articulis. Numerus com- 

 positus est ille, qui componitur ex digitto et articulo, ut 11 com- 

 ponitur ex unitate, qui est digittus, et 10, qui est articulus. Et sic 

 omnis numerus, qui est inter duos articulos proximos, dicitur numerus 

 compositus. Hii autem numeri apud diversos variis figuris depinguntur, 

 aliter latini, aliter vulgares in parietibus designant. Dimissis itaque 

 vulgaribus, qui secundum diversas regiones aliter et aliter utuntur 

 numerorum descripcione, de Latinorum figuracione presens est spe- 

 culacio. 



Latini itaque duobus modis omnem numerům solent describere: 

 primo módo grossiori ponens unitatem velud unum 1 et dualitatem 



