Algorismus prosaycus magistři Christani. 7 



Duplado est eiusdem numeri per duplum augmentacio et sic 

 triplicacio per triplům et quadruplacio per quadruplum. In duplacione 

 numeri incipias ab ultima figura versus sinistram manum dicendo bis 

 duo, et šunt quatuor. Et ex táli duplacione si provenerit digittus 

 deleta figura, quam duplasti, scribe in loco eius digittum provenien- 

 tem, si articulus, tunc in loco eius scribe cifrám et digittum, qui de- 

 notat illum articulum, scribe in sequenti loco versus sinistram. Si 

 autem numerus compositus provenerit, scribe digittum in loco figuře 

 delete et articulum ponas versus sinistram; duplata ultima dupla 

 penultimam et omneš alias precedentes et fac, sicut de ultima fecisti ; 

 cifra O, quia nichil significat, non duplatur. Exemplum duplando hune 

 numerům 5. 4. 6. 0. 8. In duplacione et multiplicacione et divisione 

 incipiendum est ab ultima figura versus sinistram tendendo. A leva 

 dupla, divide, multiplica, extrahe řadičem a parte sinistra^). 



MultipUcacio est augmentacio unius numeri per alium tociens, 

 quot šunt unitates in reliquo, ut dicendo bis tria šunt sex. Hic tria 

 augentur per bis propter duas unitates, que šunt in binario. Et nu- 

 merus, qui multiplicatur, vocatur numerus multiplicandus, et ille, qui 

 multiplicat alium, vocatur multiplicans, et semper debet adverbialiter 

 exprimi, ut ter quatuor šunt 12. Hic est ter numerus multiplicans et 

 quatuor est numerus multiplicandus et 12, qui provenit ex multipli- 

 cacione, dicitur numerus productus. Et sciendum est, quod ex numero 

 multiplicante potest fieri multiplicandus et e converso ut idem est 

 dicere ter quatuor et quater tria, quia šunt 12. Cum ergo volueris 

 aliquem numerům per se vel per alium multiplicare, scribe numerům 

 multiplicandum, quod est in superioři ordine per suas differencias et 

 numerům multiplicantem in inferiori ordine, sic tamen, quod prima 

 inferioris ordinis sit sub ultima superioris ordinis, et tunc duc omneš 

 inferiori s ordinis adverbialiter incipiendo ab ultima inferioris ordinis 

 in ultima superioris ordinis. Et si ex táli multiplicacione si prove- 

 nerit digittus, scribe eum in medietate supra caput illius numeri, per 

 quem multiplicas, si articulus, tunc scribe cifrám supra caput nu- 

 meri multiplicantis et digittum denominantem articulum pone in pro- 

 ximo loco versus sinistram manum; et si numerus compositus, tunc 

 scribe digittum, qui est pars illius numeri compositi supra caput nu- 

 meri, per quem multiplicas. Hoc facto multiplica ultimam superioris 

 ordinis per ultimam inferioris ordinis faciendo per omnia, sicut dictum 

 est, et sic consequenter de omnibus inferioris ordinis ducendo eos 



1) Ibid. pag. 82. 



