FAMILIE ANATIDAE — ZWANEN, GANZEN EN EENDEN. n 9 



echter op vele plaatsen in ons land de knobbelzwaan in tammen of halftammen staat 

 gehouden wordt en de kans dat voorwerpen wegvliegen groot is, is het niet altijd met 

 zekerheid te zeggen of in ons land geschoten voorwerpen zuiver wilde knobbelzwanen 

 zijn. Treft men echter deze zwanen in kleine vluchten aan en leggen zij groote schuw- 

 heid aan den dag ; dan is de waarschijnlijkheid groot, dat men met wilde voorwerpen 

 te doen heeft. Bij in gevangenschap gehouden voorwerpen komt menigvuldig een 

 afwijking voor in de kleur van de pooten en in de grootte van den knobbel boven den 

 snavel, die bij zuiver wilde voorwerpen nooit waargenomen is. Deze variëteit, door 

 Yarrell beschreven als Cygnus immutabilis, is gekenmerkt door een zeer weinig ont- 

 wikkelden knobbel aan het voorhoofd, door aschgrauwe pooten en tevens door de 

 kleur van de donsjongen, die niet grijs, maar wit is. De knobbelzwaan komt in wilden 

 staat broedend voor in Denemarken, het zuiden van Zweden, Holstein, Mecklenburg, 

 Pommeren, Oost- en West-Pruisen, Polen, het midden en zuiden van Rusland, langs 

 de Donau in Boelgarije en Roemenië, Turkije, Griekenland en verder in Midden- Azië. 

 In den winter trekt hij zuidelijk tot de landen aan de Middellandsche zee, Noord- Afrika 

 en de Kaspische zee. De wilde knobbelzwaan maakt zijn nest in moerassen bij meren 

 en langs rivieren op kleine eilandjes, of in het water tusschen riet en biezen; het is een 

 groote hoop, samengesteld uit allerlei plantenmateriaal, riet, gras en bladeren, ruim 

 een meter in doorsnede en ongeveer een halven meter hoog, en schijnt jaren achtereen 

 door de vogels gebruikt te worden. Meestal bevinden zich verscheidene nesten dicht 

 bijeen. De broedtijd valt in Mei en Juni, later dan bij den tammen zwaan. Het aantal 

 eieren van een legsel varieert van 5 tot 8, en deze worden door het wijfje alleen in ruim 

 5 weken uitgebroed, terwijl het mannetje bij het nest de wacht houdt. De eieren zijn 

 ovaal of langwerpig ovaal, vrij ruw van schaal, groenachtig wit van kleur en 105 — 122 

 mm. lang en 70 — 80 mm. breed. De donsjongen zijn met een licht aschgrauw dons 

 bedekt, dat aan de keel en aan de onderzijde meer witachtig is, en hebben bleekgrijze 

 snavel en pooten; zij zijn na twee en halve maand volkomen bevederd en in staat te 

 vliegen en in hun derde jaar tot voortplanting geschikt. In voedsel en levenswijze ver- 

 schilt de knobbelzwaan niet van de andere zwanen; de houding bij het zwemmen is 

 fraaier door de dikwijls S-vormig gebogen hals en de eenigszins opgeheven schouder- 

 vederen en vleugels. In den paartijd laat de knobbelzwaan eenige trompetachtige 

 tonen hooren ; in den overigen tijd is hij zoo goed als stom en brengt hij slechts, wanneer 

 hij kwaad is, een gansachtig gesis voort. 



