126 FAMILIE ANATIDAE - ZWANEN, GANZEN EN EENDEN. 



vleeschkleurig, nagels bruinzwart. Vleugel 450 — 485, staart 168 — 180, snavel 60 -67 

 loopbeen 75 — 86 mm. 



Oud ?. Gelijkende op het oude <S, doch meestal kleiner. Vleugel 420—440 staart 

 Ï35 — Ï54* snavel 53 — 6o, loopbeen 69 — 79 mm. 



Jeugdkleed. Kop en hals donker grijsbruin met vale randen aan de vederen* be- 

 nedenvoorhals, borst en zijden van het lichaam bruingrijs, alle vederen licht ^erand ■ 

 buik en verdere onderzijde grijswit; rug-, schouder-, middelste en groote vleugeldek- 

 vederen donker grauwbruin met vale randen; overige gevederte als bij de ouden. Iris 

 donker grijsbruin; snavel vleeschkleurig, aan de basis oranje getint, punt grijswit; 

 pooten bleek vleeschkleurig geel. 



Donskleed. Voorhoofd, kopzijden, hals, borst en buik geel; bovenkop en boven- 

 zijde van het lichaam olijf kleurig bruingrauw. Iris donkerbruin; snavel en pooten 

 vleeschkleurig. 



Op den leeftijd van ongeveer 6 weken beginnen de vederen van het jeugdkleed door 

 te komen, het eerst de slag- en de staartpennen ; wanneer de jongen drie maanden oud 

 zijn, zijn zij geheel bevederd en in staat te vliegen. In den nazomer beginnen zij hun 

 kleine gevederte te ruien; de slagpennen ruien zij het eerst in hun tweedejaar. Tegen 

 den winter Van hun eerste jaar zijn zij grootendeels uitgeruid en overgegaan in een 

 kleed, dat overeenkomt met dat van de oude vogels, echter iets donkerder is en geen 

 zwarte vlekjes op de borst heeft. Na hun tweede rui zijn zij volkomen uitgekleurd. De 

 oude vogels ruien jaarlijks tegen den tijd dat de jongen volwassen worden, en zij ver- 

 wisselen dan alle vederen, ook de slagpennen, die bovendien gelijktijdig uitvallen, zoo- 

 dat de dieren een tijd lang niet kunnen vliegen. Bij toenemenden ouderdom wordt het 

 vederkleed lichter en fijner grijs van tint, en worden de vlekken op de borst duidelijker. 



Voorkomen en levensw ij ze. De grauwe gans trekt jaarlijks in kleine vluchten 

 in tamelijk groot aantal in het vroege najaar, van September tot November, en in het 

 voorjaar, in Maart en April, soms nog begin Mei, door ons land; in den winter wordt 

 zij zelden aangetroffen. Tot omstreeks 1904 broedde een kleine kolonie van deze 

 ganssoort jaarlijks in het midden der provincie Friesland, waaromtrent Albarda in 

 1884 de volgende mededeeling deed (Naamlijst der in de prov. Friesland waargenomen 

 Vogels, 1884, p. 106): „Tusschen Oldeboorn, Eernewoude, Oudega, Boornbergum en 

 Beets is eene vlakte van 7 a 8 uren gaans in omtrek, waar men zeer weinig mensche- 

 lijke woningen aantreft. Daarin liggen vele vaarten, poelen en petten, en de lage, 

 veenachtige bodem, die hier en daar zeer moerassig is en voor een deel bestaat uit 

 drijftillen (sompen), die met gagel, rietgrassen en wolwilgen zijn begroeid, wordt des 

 winters geheel door water bedekt. In het midden daarvan, in de zoogenaamde kraan- 

 landen en nabij de Boornbergumer petten, benoorden den Ouden Leppedijk, hebben 

 deze vogels sedert 1819 hunne broedplaatsen gevestigd. Zij komen in het laatst van 

 Maart aldaar aan. Begroeide plaatsen, zoo mogelijk geheel door moeras omgeven of 

 kleine eilandjes in de petten kiezen zij bij voorkeur voor den nestbouw. Het nest be- 



