FAMILIE ANATIDAE — ZWANEN, GANZEN EN EENDEN. I3? 



Op onze plaat is de kleur van den snavel van het oude c? niet goed uitgevallen; deze 

 moet, zooals in de beschrijving aangegeven is, vleeschkleurig rosé zijn met een geel- 

 achtig oranje tint aan de basis boven de neusgaten. Deze laatste tint heeft zich op de 

 plaat verkeerdelijk over den geheelen snavel uitgestrekt. 



Oud ?. Gelijk het oude cf, doch iets kleiner van afmetingen. Vleugel 393 — 414, staart 

 130 — 145, snavel 43 — 49, loopbeen 67 — 70 mm. 



Jeugdkleed. Kop en hals grijsbruin, rond den snavel bruinzwart, zonder eenig wit. 

 Bovenzijde grijzer dan bij oude voorwerpen en met smallere, minder lichte randen aan 

 de vederen; borst en buik licht bruingrijs, alle vederen lichter gerand ; zijden van het 

 lichaam bruingrijs; anaalstreek, onder- en bovendekvederen van den staart vuilwit; 

 vleugels als bij de ouden, echter middelste bovenvleugeldekvederen vaalgrijs gerand; 

 staartpennen donker bruingrijs met grijswitte uiteinden en smalle grijswitte randen. 

 Iris donkerbruin; snavel grijsachtig vleeschkleurig, punt grijswit; pooten geel met 

 zwakke oranje tint. 



In het derde jaar is de kolgans volkomen uitgekleurd. 



In 1855 beschreef Schlegel een gans als ras van de kolgans en noemde deze Anser 

 albifrons roseipes (Naumannia 1855, p. 254 en 256; Vog. van Ned. 1854 — '58, p. 518, 

 pi. 282); deze vorm verschilt volgens hem van de gewone kolgans alleen door het bezit 

 van rosé pooten, echter ontbreken ook in de afbeelding, die hij van een voorwerp 

 geeft, de zwarte vlekken aan de onderzijde, en komt dit voorwerp overeen met Anser 

 pallipes de Selys Longchamps (Naumannia 1855, p. 264), die volgens dezen laatste van 

 Anser albifrons afwijkt o.a. door het bezit van bleekrose pooten, geen zwarte vlekken 

 aan de borst, iets meer wit aan het voorhoofd en een minder hoogen snavel. Vermoe- 

 delijk zijn de door Schlegel en door de Selys beschreven ganzen bastaarden van de 

 kolgans en van de grauwe gans. In 1899 werden bij 's Hertogenbosch twee ganzen 

 gevangen, die in grootte met de gewone kolgans overeenkomen (vleugellengte 432 en 

 412 mm.), doch afwijken door bijna ongevlekte onderzijde, door een oranjegeel naakt 

 ooglid en door betrekkelijk korten snavel (41 en 42,5 mm.); het zijn beide óó, die na 

 14 jaar bij den Heer F. E. Blaauw te 'sGraveland in gevangenschap geleefd te hebben, 

 niet van kleur veranderd zijn. 



Enkele malen zijn kolganzen waargenomen, die slechts weinig wit rond den snavel- 

 wortel vertoonen en die aan de randen, aan de voorhoofdbasis en soms aan de punt 

 van den snavel een zwarte kleur bezitten; deze afwijking, door J. F. Naumann be- 

 schreven als Anser intermedius (Naturg. Vög. Deutschl. XI, 1842, p. 340, pi. 288), is 

 vermoedelijk een bastaard van de kolgans en van de zaadgans. 



Voorkomenenlevenswijze. De kolgans is een jaarlijks in groot aantal bij ons 

 verschijnende wintergast, die soms reeds in October komt en in Maart weder vertrekt. 

 Zij broedt in het hooge noorden van Europa, Azië en Noord-Amerika en wel op 

 IJsland, Nova Zembla, Kolgoejef, in Oost-Finmarken, op het Kanin-schiereiland, in 

 Siberië, Alaska en Groenland; in den winter trekt zij zuidelijk tot aan de Middellandsche 



18 



