FAMILIE ANATIDAE - ZWANEN, GANZEN EN EENDEN. I45 



bruingrijs zijn met grijswitte randen, terwijl het achterste gedeele van den buik wit is ; 

 ook de vederen aan de zijden van het lichaam zijn licht bruingrijs met breede grijswitte 

 randen. De bovenzijde van dezen lichtbuikigen vorm verschilt niet van die van den 

 donkerbuikigen vorm. Tusschen beide vormen bestaan allerlei overgangen. 



Jeugdkleed. Kop, hals, voorste gedeelte van de borst en van den rug z wartbruin ; 

 bovenzijde van het lichaam donker grijsbruin met grijsbruine randen aan de kleine boven- 

 vleugeldekvederen en met grijswitte randen aan de groote vleugeldekvederen; achterste 

 gedeelte van de borst, buik en zijden van het lichaam grijsbruin; slagpenn'en bruin- 

 zwart, de kleine met witte uiteinden; onderdekvederen van de vleugels en okselvederen 

 bruingrijs; staartpennen donker grijsbruin; anaalstreek, boven- en onderstaartdek- 

 vederen wit. Iris donkerbruin, snavel zwart, pooten bruinzwart. 



Voorkomen en levenswijze. De rotgans komt jaarlijks in groote vluchten 

 langs de Zeeuwsche en Zuidhollandsche stroomen, op de Wadden, langs de Zuider- 

 zee en op binnenwateren langs de kust voor; zij verschijnt in September en wordt 

 soms tot in Mei nog gezien. Zij broedt op Spitsbergen, Frans Jozefsland, Nova Zembla, 

 Kolgoejef en in Noordwest-Siberië tot het Taimyr-schiereiland. Oostelijk van dit 

 schiereiland komt vanaf de Lena tot noordwestelijk Noord-Amerika een rotgans, 

 Branta bernicla nigricans (Lawrence), voor, wier onderzijde bijna even donker is als 

 de borst en bij wie de witte halsvlekken aan de voorzijde van den hals samenvloeien. 

 De in noordoostelijk Noord-Amerika en aan de westkust van Groenland broedende 

 rotganzen schijnen constant een lichte onderzijde te hebben en komen geheel overeen 

 met den bovenbeschreven lichten vorm; zij werden afgescheiden onder den naam van 

 Branta bernicla glaucog aster (Brehm), evenwel ten onrechte, daar C. L.Brehm den naam 

 glaucogasterhet eerst gebruikt heeft in het tijdschrift „Isis" van 1830, zonder een beschrij- 

 ving van den vogel te geven. In 1831 heeft Brehm (Handb. Naturgesch. Vög. Deutsch- 

 lands, p. 849) den naam glaucog aster gegeven aan een vogel met zeer donkere onder- 

 zijde, terwijl hij een andere met lichtgrijze borst en met witten buik collaris genoemd 

 heeft, zoodat dus de lichtbuikige vorm, indien deze afgescheiden dient te worden, den 

 naam moet dragen van Branta bernicla collaris (Brehm). De in Nederland verzamelde 

 rotganzen zijn op de onderzijde soms zeer donker, soms zeer licht, bijna wit, en tusschen 

 deze twee uitersten komen alle mogelijke overgangen voor. De vraag nu, of de in ons 

 land geschoten voorwerpen tot den Amerikaanschen vorm gerekend moeten worden, 

 meen ik ontkennend te moeten beantwoorden. Zoowel op Nova Zembla als op Spits- 

 bergen komen voorwerpen met lichte en met donkere onderzijde naast elkaar voor. 

 Een serie van 72 voorwerpen op Spitsbergen in den broedtijd verzameld vormt volgens 

 Ie Roi (in A. Koenig, Avifauna Spitzbergensis, Spezieller Teil bearbeitet von O. Ie Roi, 

 Bonn, 1911) een doorloopende reeks, waarvan de beide uiteinden de volgende uitersten 

 te zien geven. Bij de donkerste exemplaren strekt de bruingrijze kleur zich over de 

 borst tot ongeveer het midden van den buik uit en zet zich nog wigvormig in het geheel 

 witte gedeelte van het achterlijf voort; bij de lichtste exemplaren is slechts het voorste 



19 



